迫于经济困难，我连追要生父生母侵占我的五千多块钱的工资都搞得和乞讨似的，最后也没成，还丧尽了尊严。在长期贫困和饥饿折磨下，我难以支撑自己的生存，毫无生的希望，现只能拖着极端疲惫和重病的躯体去跳楼自杀。

我把我的两封遗书整理如下。一封是早些时候写的“后事交代”，一封是写给伙伴们的遗书。两封都已经翻译成了世界语。

。。。。。。。。。。。。

我是许艺菲，二〇〇七年八月二十二日出生于上海，现于深圳做工。
Mi estas Xu Yifei, naskita la dudek-duan de aŭgusto du mil sep en Ŝanhajo, kaj nun laboras en Ŝenĵeno.

在长期的极端贫困与饥饿折磨下，我身患重病，时日无多。
Sub longdaŭra turmento de ekstrema malriĉeco kaj malsato, mi suferas gravan malsanon kaj ne restas al mi multe da tempo.

现将我的身后事交代给我的亲人朋友。
Mi nun konfidas la aranĝon de miaj postmortaj aferoj al miaj amikoj.

---

近年来，我通过从事非熟练工、倒卖盗版物品、出租个人财物、出卖学识及卖淫等手段，积累了一些个人财产，如下：
En la lastaj jaroj, per laborado kiel nesperta laboristo, revendado de pirataj varoj, luigado de personaj havaĵoj, vendado de mia scio kaj korpo, mi amasigis kelkajn personajn havaĵojn, jene:

三台打印机（其中一台大型多功能打印机、一台手持A4热敏打印机、一台便条热敏打印机）；
tri presiloj (el kiuj unu granda multfunkcia presilo, unu portebla A4-termika presilo, kaj unu termika presilo por memgluaj notetoj);

一台投影仪；
unu projekciilo;

两只多功能话筒；
du multfunkciaj mikrofonoj;

二阶至九阶魔方各一枚，三阶指尖魔方一千余枚；
po unu kubo de la dua ĝis la naŭa ordo, kaj pli ol mil tri-ordaj fingrokuboj;

《十万个为什么》全二十一册，少量军事、文化、科学相关盗版书籍；
la kompleta dudekunu-voluma eldono de Cent Mil Kialoj, kaj malgranda kvanto da pirataj libroj rilataj al militaj, kulturaj kaj sciencaj temoj;

战备应急救援器械一套、劳保用具若干、少量药品及布料；
unu aro da krizaj sav- kaj pretigaj ekipaĵoj, kelkaj laborprotektaj iloj, malgranda kvanto da medikamentoj kaj ŝtofoj;

少量文创收藏品、玩具；
malgranda kvanto da kulturaj kolektaĵoj kaj ludiloj;

手机一部、充电设备多台、U盘一枚；
unu poŝtelefono, pluraj ŝargaj aparatoj, kaj unu USB-memorilo;

其他个人物品；
aliaj personaj objektoj;

中国邮政储蓄银行活期存款（约一百元人民币）。
postula deponejo ĉe la Poŝta Ŝparkaso de Ĉinio (ĉirkaŭ cent juanoj).

---

我享有如下债权：
Mi havas la jenan kreditpostulon:

曹女士（系我的母亲）欠我一千零三十加拿大元。
S-ino Cao (mia patrino) ŝuldas al mi mil tridek kanadajn dolarojn.

---

我享有如下著作权及相关权益：
Mi posedas la jenajn aŭtorrajtojn kaj rilatajn rajtojn:

马*克思主义文库中文板块大量长篇史书录入编排成果（已签署国际知识共享许可协议，署名 Ruĝa Gardisto）；
granda kvanto da enmetaj kaj redaktaj laborrezultoj pri longaj historiaj verkoj en la ĉinlingva sekcio de Marxists Internet Archive (sub internacia Creative Commons permesilo, sub la nomo Ruĝa Gardisto);

马*克思主义文库维*吾尔文板块《共*产党宣言》全文录入编排成果（已签署国际知识共享许可协议，未署名）；
la plena enmeto kaj aranĝo de Manifesto de la K*omunista Partio en la u*jgurlingva sekcio de Marxists Internet Archive (sub internacia Creative Commons permesilo, sen subskribo);

马*克思主义文库藏文板块少量短篇文献录入编排成果（已签署国际知识共享许可协议，未署名）；
malgranda kvanto da enmetaj kaj redaktaj laborrezultoj pri mallongaj tekstoj en la t*ibetlingva sekcio de Marxists Internet Archive (sub internacia Creative Commons permesilo, sen subskribo);

马*克思主义文库世界语板块少量短篇文献录入编排成果（已签署国际知识共享许可协议，未署名）；
malgranda kvanto da enmetaj kaj redaktaj laborrezultoj pri mallongaj tekstoj en la Esperanto-sekcio de Marxists Internet Archive (sub internacia Creative Commons permesilo, sen subskribo);

中国世界语绿网世界语协作板块部分工作成果（原已签署国际知识共享许可协议，署名许艺菲；现因网站管理员刘晓哲先生侵犯该知识产权，我拒绝继续保留本人在该协作工作成果上的个人署名）；
parto de miaj laborrezultoj en la kunlabora sekcio de Verda Reto (origine publikigitaj sub internacia Creative Commons permesilo, subskribite per 许艺菲; sed ĉar la reteja administranto s-ro Liu Xiaozhe malobservis tiun intelektan proprieton, mi rifuzas plu konservi mian personan subskribon ĉe tiuj kunlaboraj laborrezultoj);

中国世界语绿网（包括论坛）多篇语言学、政治相关作文，以及一份国际世界语者名录。
pluraj lingvistikaj kaj politikaj eseoj en Verda Reto (inkluzive de la forumo), kaj unu internacia adresaro de esperantistoj.

---

我尚有如下未完成事项：
Mi ankoraŭ havas la jenajn nefinajn taskojn:

多篇藏文文献（包括《共*产党宣言》）已完成录入，尚待校对与编排；
pluraj t*ibetlingvaj tekstoj (inkluzive de Manifesto de la K*omunista Partio) jam estas enmetitaj, sed ankoraŭ atendas provlegadon kaj aranĝon;

个人保留有大量马*克思主义相关论述、作文及记叙文草稿，待排版发表；
mi konservas grandan kvanton da marksismaj eseoj, verkoj kaj rakontaj skizoj, kiuj atendas kompostadon kaj publikigon;

其他需保密的政治工作。
aliaj politikaj laboroj, kiuj devas resti konfidencaj.

---

我有如下债务：
Mi havas la jenan ŝuldon:

我欠西安世界语工作者王天义先生一千元人民币。
Mi ŝuldas al s-ro Wang Tianyi, Esperanto-laboranto en Xi’an, mil juanojn.

---

在我死后，我希望我的伙伴胡女士代我处理我的身后事：
Post mia morto, mi deziras, ke mia amiko s-ino Hu prizorgu miajn postmortajn aferojn nome de mi:

将我的尸体火化后，将骨灰扔进垃圾桶，不办任何丧事；
post kremacio de mia kadavro, forĵeti mian cindron en rubujon, kaj okazigi neniun funebran ceremonion;

向夏女士（系我的祖母）取回由其保管的、属于我的打印机、投影仪、话筒等全部个人物品；
repreni de s-ino Xia (mia avino) ĉiujn miajn personajn objektojn, kiujn ŝi gardas, inkluzive de miaj presiloj, projekciilo, mikrofonoj kaj aliaj havaĵoj;

将《十万个为什么》全二十一册赠送给我的爱人 Îabotĩ 同志；
doni la kompletan dudekunu-voluman eldonon de Cent Mil Kialoj al mia amato, kamarado Îabotĩ;

将两面由数百枚三阶魔方拼成的魔方墙捐赠给位于中国山东枣庄的世界语博物馆；
doni la du kubomurojn, konsistantajn el centoj da tri-ordaj kuboj, al la Esperanto-Muzeo en Zaozhuang, Ŝandongo, Ĉinio;

将我的劳保用品、药品及充电设备全部赠送给我的工友；
doni ĉiujn miajn laborprotektajn ilojn, medikamentojn kaj ŝargajn aparatojn al miaj kunlaboristoj;

读取我U盘中的全部资料，并替我完成待办事项，将藏文文献发表在马*克思主义文库，尝试将其余文献发表在各类世界语期刊杂志；
legi ĉiujn datumojn en mia USB-memorilo kaj plenumi por mi la nefaritajn taskojn, kaj publikigi la t*ibetlingvajn tekstojn en Marxists Internet Archive, kaj provi publikigi la ceterajn tekstojn en diversaj Esperanto-revuoj kaj periodaĵoj;

将我的其余财产全部变卖为金钱；
transformi ĉiujn miajn ceterajn havaĵojn en monon per vendo;

代我追索债权；
postuli miajn kreditpostulojn nome de mi;

用变卖我的个人财产及追索债权所得钱款偿还我的债务；余款中提取一部分，作为胡女士十八个月生活所必需之开支，其余全部赠与我的爱人 Îabotĩ 同志；
uzi la monon akiritan per vendo de miaj personaj havaĵoj kaj per repreno de miaj kreditpostuloj por repagi miajn ŝuldojn; el la resta sumo apartigi unu parton por la nepre necesaj vivelspezoj de s-ino Hu dum dek ok monatoj, kaj la tutan ceteron doni al mia amato, kamarado Îabotĩ;

通过社会行动及法律途径追究刘晓哲先生侵犯我知识产权之责任；
per sociaj agoj kaj juraj rimedoj postuli respondecon de s-ro Liu Xiaozhe pro malobservo de miaj intelektaj proprietrajtoj;

如有可能，通过法律途径追究许晓波先生（系我的生父）及其配偶侵犯我人身权之责任并索要赔偿金；并将其中百分之五的赔偿金赠与胡女士，其余部分赠与我的爱人 Îabotĩ 同志。
se eble, per juraj rimedoj postuli respondecon de s-ro Xu Xiaobo (mia biologia patro) kaj lia edzino pro malobservo de miaj personaj rajtoj, kaj postuli kompenson; el tiu kompenso doni kvin procentojn al s-ino Hu, kaj la reston al mia amato, kamarado Îabotĩ.

我的个人随身物品存放于我的桶内；我的重要联络方式（包括电子邮箱、微信、XMPP等）均保存在我的手机中，该手机不设密码。
Miaj personaj kunportataj objektoj estas konservataj en mia sitelo; miaj gravaj kontaktinformoj (inkluzive de retpoŝto, WeChat, XMPP ktp.) estas ĉiuj konservataj en mia poŝtelefono, kaj tiu telefono ne havas pasvorton.

对于我所享有的全部知识产权，除国际世界语者名录外，我愿意全部重新签署 CC0 公共领域贡献声明。
Koncerne ĉiujn intelektajn proprietrajtojn, kiujn mi posedas, krom la internacia adresaro de esperantistoj, mi pretas ĉiujn denove publikigi sub deklaro de publika havaĵo CC0.

。。。。。。。。。。。。

给工友、同志和爱人的信
——一个劳动者的遗书

Letero al miaj kunlaboristoj, kamaradoj kaj amato
— Testamento de laboristino

致我的工友、同志和爱人：

Al miaj kunlaboristoj, kamaradoj kaj amato:

如果你们看到这封信，说明我已经离开了你们的视线，或是暂时，或是永久，不能再像从前那样并肩站立、聊天、争论、劳动、相爱。

Se vi legas ĉi tiun leteron, tio signifas, ke mi jam foriris el via vidkampo — ĉu provizore, ĉu por ĉiam — kaj ne plu povos, kiel antaŭe, stari ŝultro ĉe ŝultro kun vi, babili, disputi, labori kaj ami.

但请你们首先记住一件事：一个人的沉默，不是压迫有理；一个人的倒下，也绝不意味着敌人正确。

Sed unue memoru ĉi tion: la silento de unu homo ne signifas, ke subpremo pravas; la falo de unu homo tute ne signifas, ke la malamiko pravas.

我不是被“命运”击败的。

Mi ne estis venkita de “sorto”.

我和无数像我一样的人一样，是在这个制度里，一点一点被消耗、被榨干、被挤压到呼吸困难的人。

Kiel sennombraj homoj similaj al mi, mi estas unu el tiuj, kiuj en ĉi tiu sistemo estis iom post iom eluzitaj, elsuĉitaj, premataj ĝis la spiro mem fariĝis malfacila.

那些手上的伤口、夜里的失眠、身体的疲惫、被轻视、被侮辱、被替代、被抛弃，不是什么“个人失败”，而是这个社会组织方式写在劳动者身体上的判词。

La vundoj sur la manoj, la sendormeco de la noktoj, la laceco de la korpo, la malestimo, la humiligo, la anstataŭigo, la forĵeto — nenio el tio estas “persona malsukceso”; tio estas la verdikto, kiun la maniero organizi ĉi tiun socion skribas sur la korpojn de laboristoj.

我们活在一个把人变成工具、把感情变成成本、把青春变成可替换零件的时代。

Ni vivas en epoko, kiu transformas homojn en ilojn, sentojn en kostojn, kaj junecon en anstataŭigeblajn rezervajn partojn.

资本要求我们坚强，却不给我们活路；它要求我们热爱生活，却让住房、医疗、教育、休息、尊严都成为奢侈品；它把工人的血汗叫作“机会”，把贫困者的挣扎叫作“选择”，把一切伤害都包装成个人应当承担的命运。

Kapitalo postulas, ke ni estu fortaj, sed ĝi ne donas al ni vojon por vivi; ĝi postulas, ke ni amu la vivon, sed ĝi faras loĝadon, kuracadon, edukadon, ripozon kaj dignon luksaj varoj; ĝi nomas la sangon kaj ŝviton de laboristoj “ŝanco”, la lukton de malriĉuloj “elekto”, kaj ĉiun vundon ĝi envolvas kiel sorton, kiun la individuo laŭdire devas porti sola.

不是我们活得不够好，而是这个世界本来就建立在对我们的系统性亏欠之上。

Ne temas pri tio, ke ni ne sufiĉe bone vivis; temas pri tio, ke ĉi tiu mondo mem estas konstruita sur sistema ŝuldo kontraŭ ni.

给工友

Al miaj kunlaboristoj

工友们，我最想对你们说的是：不要把自己的苦，当成自己的错。

Kunlaboristoj, tio, kion mi plej volas diri al vi, estas jeno: ne prenu vian suferon kiel vian kulpon.

你被拖欠工资，不是你没本事；你在流水线、工地、餐饮店、仓库、外卖路上被磨损，不是因为你不够努力；你忍受羞辱、超时劳动、危险作业、临时工身份、没有社保、没有工伤赔款、没有说话权——这一切都不是因为你“命不好”，而是因为有人靠这些活得很好。

Se oni ŝuldas al vi salajron, tio ne signifas, ke vi estas senkapabla; se vi estas eluzata sur muntolinio, ĉe konstruejo, en manĝejo, magazeno aŭ sur la vojo de liverado, tio ne estas ĉar vi ne sufiĉe klopodis; se vi devas elteni humiligon, trohoran laboron, danĝeran laboron, provizoran laboristan statuson, sen sociala asekuro, sen kompenso pro laborvundo, sen rajto paroli — ĉio ĉi ne okazas ĉar via “sorto estas malbona”, sed ĉar estas homoj, kiuj vivas tre bone ĝuste dank’ al tio.

你们的疲惫不是耻辱。

Via laceco ne estas honto.

你们的伤痕不是耻辱。

Viaj cikatroj ne estas honto.

你们在夜里偷偷算钱、算房租、算明天怎么活下去，也不是耻辱。

Ke vi nokte sekrete kalkulas monon, lupagon kaj kiel travivi morgaŭ — ankaŭ tio ne estas honto.

真正应当感到羞耻的，是那些把工人的命当耗材的人。

Tiuj, kiuj vere devus honti, estas tiuj, kiuj traktas la vivojn de laboristoj kiel konsumeblan materialon.

如果我曾经和你们一起说过话、搬过货、熬过夜、骂过老板、谈过工伤、讨论过罢工和维权，那我希望你们记住：不要把自己孤立起来。

Se mi iam kun vi parolis, portis varojn, maldormis nokte, insultis la estron, diskutis pri laborvundoj, pri strikoj kaj pri rajtdefendo, tiam mi esperas, ke vi memoros ĉi tion: ne izolu vin mem.

一个人被欺负，是“个体纠纷”；一群人站起来，才叫阶级问题。

Kiam unu homo estas mistraktata, oni nomas tion “individua konflikto”; kiam grupo leviĝas, tiam tio ricevas sian veran nomon: klasa problemo.

请尽可能地：留证据、留合同、留工时、留录音、留群聊、留伤情、留彼此联系方式。

Bonvolu, laŭeble: konservi pruvojn, kontraktojn, laborhorojn, sonregistraĵojn, grupajn konversaciojn, priskribojn de vundoj kaj reciprokajn kontaktinformojn.

因为劳动者在这个社会里，连“自己受过伤”都常常需要拼命证明。

Ĉar en ĉi tiu socio laboristo ofte devas preskaŭ batali por pruvi eĉ tion, ke ri entute estis vundita.

如果有一天你们还能继续往前走，请你们不要只为自己讨说法。

Se iam vi ankoraŭ povos daŭrigi antaŭen, ne serĉu justecon nur por vi mem.

请替那些没来得及开口的人，也多说一句。

Bonvolu ankaŭ eldiri unu frazon pli por tiuj, kiuj ne plu sukcesis paroli mem.

给同志

Al miaj kamaradoj

同志们，我知道，我们之间并不总是温柔的。

Kamaradoj, mi scias, ke inter ni ne ĉiam regis mildeco.

我们争论路线、争论组织方式、争论理论、争论现实中的妥协与纯粹，甚至争论“一个人到底还能不能继续撑下去”。

Ni disputis pri linioj, pri manieroj organizi, pri teorio, pri kompromiso kaj pureco en la realo, kaj eĉ pri tio, ĉu homo ankoraŭ efektive povas plu elteni.

但我仍然想说：请不要把一个同志的崩溃，只理解为“个人心理问题”。

Sed mi ankoraŭ volas diri ĉi tion: bonvolu ne kompreni la kolapson de kamarado nur kiel “individuan psikologian problemon”.

一个革命者首先也是一个活生生的人。

Revoluciulo antaŭ ĉio estas ankaŭ viva homo el karno kaj sango.

如果组织只会要求牺牲，却不会接住受伤的人；如果我们只会谈历史必然性，却不会照顾眼前已经流血的人；如果我们一边批判资本主义异化，一边却默许同志在贫困、孤立、疾病、危险关系、劳动剥削里独自腐烂——那么我们就必须承认，我们还远远不够成熟。

Se organizo nur scias postuli oferon, sed ne scias kapti la vunditon; se ni nur scias paroli pri historia neeviteblo, sed ne scias zorgi pri tiu, kiu jam sangas antaŭ ni; se ni unuflanke kritikas kapitalisman fremdiĝon, sed aliflanke silenteme permesas, ke kamarado putru sola en malriĉeco, izoliĝo, malsano, danĝeraj rilatoj kaj laborista ekspluatado — tiam ni devas konfesi, ke ni ankoraŭ estas tre malproksimaj de matureco.

请你们以后，不要只在悼念时才学会珍惜同志。

Estontece, bonvolu ne lerni ŝati kamaradojn nur dum funebro.

不要只在出事之后，才想起问一句“你最近还好吗”。

Ne rememoru demandi “kiel vi fartas lastatempe?” nur post kiam jam okazis katastrofo.

请建立真正的互助：现实中的落脚点、应急资金、法律支持、工伤与失业援助、安全联系人、情绪危机接应、女性与青年同志的具体保护机制……

Bonvolu konstrui veran reciprokhelpon: realajn restlokojn, krizajn fondusojn, juran subtenon, helpon por laborvundo kaj senlaboreco, sekurecajn kontaktpersonojn, krizajn emociajn akceptmekanismojn, kaj konkretajn protektajn aranĝojn por inaj kaj junaj kamaradoj...

因为革命不是抽象口号。

Ĉar revolucio ne estas abstrakta slogano.

革命如果不能保护最先受伤的人，它就还只是半成品。

Se revolucio ne kapablas protekti tiujn, kiuj unue estas vundataj, tiam ĝi ankoraŭ estas nur duonfaraĵo.

如果我曾经在某些时候显得偏执、激烈、幼稚、脆弱，甚至让你们失望，那不是因为我不爱这项事业。

Se mi iam en certaj momentoj ŝajnis obstina, tro intensa, infaneca aŭ fragila, eĉ se mi seniluziigis vin, tio ne estis ĉar mi ne amis ĉi tiun aferon.

恰恰相反，往往是因为我太希望这个世界真的能被改变，太希望同志之间的关系，不再复制旧世界的冷酷。

Tute male, ofte estis ĝuste ĉar mi tro forte deziris, ke ĉi tiu mondo vere ŝanĝiĝu, kaj ke la rilatoj inter kamaradoj ne plu reproduktu la malvarmon de la malnova mondo.

请不要把我个人神圣化。

Bonvolu ne sanktigi mian personon.

不要把痛苦浪漫化。

Ne romantikigu suferon.

不要把破碎误认为勋章。

Ne miskomprenu rompiĝon kiel medalon.

我们不是为了更体面地毁灭自己而革命；我们是为了让更多人有条件活下去，才革命。

Ni ne faras revolucion por pli digne detrui nin mem; ni faras revolucion por ke pli da homoj havu la kondiĉojn por vivi.

给爱人

Al mia amato

而你，我的同志哥。

Kaj vi, mia kamarada kara.

如果这封信最后真的到了你手里，那么我最不愿意伤害的人，大概就是你。

Se ĉi tiu letero vere fine alvenis en viajn manojn, tiam vi estas verŝajne la homo, kiun mi plej ne volis vundi.

我知道，和我这样的人相爱并不轻松。

Mi scias, ke ami hominon kiel mi ne estas facila afero.

我有太多时代留下的裂缝：身上的伤痕、心理的自我消耗，以及总是无法真正放下的阶级的痛感。

Mi portas tro multajn fendojn lasitajn de ĉi tiu epoko: la cikatrojn sur mia korpo, la internan memeluzon, kaj la klasan doloron, kiun mi neniam vere sukcesis demeti.

我常常一边想靠近你，一边又害怕把自己身上的废墟带给你。

Mi ofte deziris alproksimiĝi al vi, sed samtempe timis transdoni al vi la ruinojn, kiujn mi portas en mi mem.

我有时把爱说得太重，有时又把沉默留给你，让你不得不去猜、去等、去承受。

Foje mi esprimis amon tro peze, kaj foje mi lasis al vi nur silenton, tiel ke vi devis diveni, atendi kaj elteni.

对此，我不能假装这些都没有发生。我不得停下哪怕一刻的自我检讨与批判。

Pri tio mi ne povas ŝajnigi, ke nenio okazis. Mi ne rajtas eĉ por momento ĉesigi mian memekzamenon kaj memkritikon.

可我仍想告诉你：你被爱过，是真实的。

Sed mi ankoraŭ volas diri al vi ĉi tion: vi estis amata, kaj tio estis vera.

不是消费式的“喜欢”，不是情绪高涨时的依赖，不是把你当作疗伤工具的索取，而是一种哪怕我自己已经被现实压得站不稳，却仍然真心希望你活得更自由、更有尊严、不必受苦的爱。

Ne temas pri konsumeca “ŝato”, ne pri dependeco dum emocia ekscito, ne pri egoisma postulo, kiu uzas vin kiel ilon por resaniĝo, sed pri amo tia, ke eĉ kiam la realo jam premis min ĝis mi apenaŭ povis stari, mi ankoraŭ sincere deziris, ke vi vivu pli libere, pli digne, kaj sen suferi.

如果以后我不在你身边，或者不能以原来的方式陪着你，请你不要把我的伤完全背到自己身上。

Se poste mi ne plu estos apud vi, aŭ ne plu povos akompani vin laŭ la antaŭa maniero, bonvolu ne porti miajn vundojn tute sur viajn proprajn ŝultrojn.

你不是我的“救赎任务”，你也不应该被迫承担一个时代本该承担的重量。

Vi ne estas mia “elaĉeta tasko”, kaj vi ankaŭ ne devus esti devigata porti la pezon, kiun ĉi tiu epoko mem devintus porti.

如果你感到悲伤与难过，请把你的这份情感转换为阶级仇恨，和我们的同志并肩作战；思想就像一把锋利的剑，直接击穿敌人的心脏。

Se vi sentos malĝojon kaj doloron, bonvolu transformi tiun senton en klasan malamon kaj batali ŝultro ĉe ŝultro kun niaj kamaradoj; penso estas kiel akra glavo, kiu rekte trapikas la koron de la malamiko.

请你继续生活和斗争。

Bonvolu daŭrigi vivi kaj lukti.

继续吃饭、睡觉、读书、走路、做工、恋爱、开会、组织建设、参与罢工、街头示威。

Daŭrigu manĝi, dormi, legi, marŝi, labori, ami, kunveni, konstrui organizon, partopreni strikojn kaj stratmanifestaciojn.

如果有一天你忘了我一点点，也没有关系。

Se iam vi iomete forgesos min, ankaŭ tio estas en ordo.

真正的爱从来不是把人绑在废墟里，而是即使穿过废墟，也希望对方还能走向人间，走向红色的光明大道。

Vera amo neniam signifas ligi homon al ruinoj; ĝi signifas, ke eĉ post trapaso de ruinoj oni ankoraŭ deziras, ke la alia povu reiri al la homa mondo, al la hela ruĝa vojo antaŭen.

如果你愿意，请替我保留一点东西：不是我的痛苦，而是我仍然相信过的东西——这个世界不该这样，人和人本可以不这样。

Se vi volas, konservu por mi ion etan: ne mian doloron, sed tion, kion mi ankoraŭ kredis — ke ĉi tiu mondo ne devintus esti tia, kaj ke homoj inter si povintus vivi alimaniere.

最后的话

Lastaj vortoj

我不想把自己写成英雄。

Mi ne volas verki min mem kiel heroon.

我只是一个普通劳动者，一个会受伤、会害怕、会愤怒、会渴望被理解的人。

Mi estas nur ordinara laboristino, homo kiu povas esti vundita, timi, koleri kaj sopiri esti komprenata.

我没有比别人更高贵，也没有比别人更有资格受苦。

Mi ne estas pli nobla ol aliaj, kaj mi ne havas pli grandan rajton suferi ol ili.

如果我留下过什么值得保留的东西，那不是“悲剧”，而是我始终拒绝把压迫误认为自然，拒绝把屈辱误认为命运，拒绝把沉默误认为成熟。

Se mi lasis ion konservindan, tio ne estas “tragedio”, sed mia konstanta rifuzo miskompreni subpremon kiel ion naturan, humiligon kiel sorton, kaj silenton kiel maturecon.

请你们继续活。

Bonvolu daŭrigi vivi.

继续记账、继续组织、继续相爱、继续争辩、继续互助、继续把每一个本来被当成“私人问题”的伤口，重新说成它真正的名字：阶级问题。

Daŭrigu registri, organizi, ami, disputi, reciproke helpi, kaj daŭrigu renomi ĉiun vundon, kiu origine estis traktata kiel “privata problemo”, per ĝia vera nomo: klasa problemo.

不要温顺。

Ne estu obeeme mildaj.

不要遗忘。

Ne forgesu.

不要彼此抛下。

Ne forlasu unu la alian.

愿我们终有一日，不再以失去彼此的方式证明这个世界有多坏。

Mi deziras, ke iam ni ne plu devu pruvi kiom malbona estas ĉi tiu mondo per la perdo de unu la alia.

愿劳动者终将夺回属于自己的生活。

Mi deziras, ke la laboristoj fine reprenu la vivon, kiu apartenas al ili mem.

许艺菲
2026年3月27日 / La 27-an de marto, 2026

许艺菲：
中国世界语绿网世界语协作板块部分工作成果（原已签署国际知识共享许可协议，署名许艺菲；现因网站管理员刘晓哲先生侵犯该知识产权，我拒绝继续保留本人在该协作工作成果上的个人署名）；
刘晓哲：
做绿网词汇表的初衷，是为学习者、课本和词典编写者及其他世界语使用需求者提供一个不带任何附加条件、完全免费、完全自由使用（包括商用）的世界语词汇表。许艺菲在参加该项目后，添加了使用限制条件，不符合绿网的自由、共享原则，被刘晓哲删除。后许艺菲蔑称刘晓哲想把词汇表据为己有，并威胁起诉刘晓哲。
绿网：
将删除许艺菲参与编写的该词汇表项目。今后项目重启，不会采用她提供的任何内容，其他曾经参与者的名字将予以列出。

许艺菲：
中国世界语绿网（包括论坛）多篇语言学、政治相关作文，以及一份国际世界语者名录。
在我死后，我希望我的伙伴胡女士代我处理我的身后事：
通过社会行动及法律途径追究刘晓哲先生侵犯我知识产权之责任；

绿网：
为消除许艺菲及其委托人今后可能带来的法律诉讼风险，绿网网站（包括主网站和中国世界语论坛）将删除所有许艺菲署名的内容。如有需求，请许艺菲及其委托人在2026年4月10之前自行下载上述内容。