世界语详解语法 宾格

世界语详解语法

10.2  宾格

10.2 宾格

作用词尾N称为宾格词尾或简称为宾格。它可以作为词尾加在各种词上:

  • 名词(§3):domo → domon, hundo → hundon, virino → virinon, seĝoj → seĝojn,

vidoj → vidojn

  • 形容词(§4):ruĝa → ruĝan, granda → grandan, virina → virinan, verdaj → verdajn, knabaj → knabajn
  • 人称代词(§9):mi → min, ĝi → ĝin, ili → ilin, oni → onin
  • U尾、O尾、A尾和E尾的词表词(§11):kiu → kiun, iu → iun, ĉiuj → ĉiujn, kio → kion, ĉio → ĉion, ia → ian, nenia → nenian, tiaj → tiajn, tie → tien, ie → ien
  • 地点副词(§5):urbe → urben, strande → stranden(无地点意义的副词不可以有N词尾)

词尾N始终位于可能用到的J词尾(§6)之后:domojn, hundojn, virinojn, ruĝajn, grandajn, virinajn, kiujn, kiajn。

如果名词有词尾N,那么,作为该名词修饰语的所有的形容词以及U尾和A尾词表词也要有词尾N:

  • grandandomon  大房子
  • domon ruĝan  红房子
  • tiundomon  那座房子
  • tiajndomojn  那样的房子
  • tiundomon grandan  那座大房子
  • tian malgrandandomon antikvan  那样的旧时小屋
  • la malgrandajndomojn  那些小屋
  • domojn sen ĉiu ajn dubo tre antikvajn  无疑是非常古老的房子

然而,宾语的表语(§10.1.4.2)不要有N词尾:Mi refarbis la flavajn seĝojn blankaj. 我把黄椅子重新漆成了白色。

N词尾可以表示:

  • 宾语(§10.2.1)
  • 度量(§10.2.2)
  • 时间点(§10.2.3)
  • 方向(§10.2.4)
  • 其他意思(§10.2.5)

10.2.1 宾语

宾语是动作直接所及的事物。直接宾语由宾格N词尾表示。这就使得使用各种词序成为可能。

所有以下的句子都表示基本上同样的意思:

  • Kato mordas hundon; kato hundon mordas; mordas kato hundon; mordas hundon kato; hundon kato mordas; hundon mordas kato.  猫咬狗。◇每一次狗都是被咬对象。由于N词尾,这六种同义变体中的每一种都是清晰可懂的。词序仅取决于风格与情趣。
  • Mi amas vin; mi vin amas; vin mi amas; vin amas mi; amas mi vin; amas vin mi.  我爱你(们)。◇所有这六种变体都具有相同的基本意义:mi施行amas的动作,“爱”向vi而去。

带有宾语的句子可以转变为被动句(§21.5)。这时,宾语变成了主语。

Esti及类似动词不是指向某物的动作。与esti有关的句成分不是宾语而是表语(§10.1.4),永远没有N词尾:

  • Tio estas tri seĝoj.  那些是三张椅子。
  • Mi estas kuracisto.  我是医生。
  • Ŝi fariĝis doktoro.  她当上了医生。
  • Mia patro nomiĝas Karlo.  我的父亲叫卡尔。

动词的主语也可以位于谓语之后。这样的词序在某些动词是经常用到的。不要将N词尾用于这样的主语:

  • Hieraŭokazis grava afero.  昨天发生了一件重要的事件。◇动作okazis的主语是grava afero。不要说:*Hieraŭ okazis gravan aferon.* 如果人们听到这样的句子,人们必须问自己kio okazis la gravan aferon。可是,okazi不是从施动者及至受动者的动作。动词okazi只有一个(主要的)作用者:所发生的事情。此作用者总是以主语出现,所以不应有N词尾。
  • Restis nur unu persono.  只剩下了一个人。◇此人是施行动作resti的人。不要说:*Restis nur unu personon.*
  • Aperis nova eldono de la libro.  这本书的新版出版了。◇不要说:*Aperis novaneldonon de la libro.*

10.2.2 度量

度量状语和补足语常常带有N词尾。

10.2.2.1 时间度量

用于时间短语的N词尾可以表示对时间长度、时间持续或频度的度量。此类短语回答这些问题:kiel longe?, (dum) kiom da tempo?, kiel ofte? 等等。

最常见的表示时间度量的N句成分是动词的状语:

  • Mi veturis du tagojnkaj unu nokton. = …dum du tagoj kaj unu nokto.  我乘了两天一夜的车。
  • Li estas morte malsana, li ne vivos pli, ol unu tagon. 他病入膏肓,活不过一天了。
  • La festo daŭris ok tagojn.  节庆持续了八天。
  • Ŝi aĝis tridek jarojn. 她三十岁了。
  • La horloĝo malfruas kvin minutojn. = …per kvin minutoj. … je kvin minutoj.  那个钟慢了五分钟。

表示时间度量的N句成分也可以是形容词或副词的补足语:

  • Li estis dudek du jarojnaĝa. = … je dudek du jaroj aĝa.  他二十二岁。
  • La parolado estis du horojnlonga.  演讲持续了两个小时。
  • Tiu ĉi vojo estas milojn da kilometrojlonga.  这条路有几千公里长。
  • Unu momentonposte ŝi malaperis malantaŭ ili.  一会儿以后,她消失在他们背后。◇Unu momenton表示在某事过后的时间量。
  • Ŝi estas du jarojnkaj tri monatojn pli aĝa ol mi.  她比我大两岁三个月。

表示时间度量的N句成分也可以和post时间状语或antaŭ时间状语搭配,共同表示时间:

  • Du tagojnpost tio ŝi forveturis Norvegujon.  在那两天以后她离开了挪威。◇在“那件事”之后两天过去了。

10.2.2.2 各种度量

其他的度量与时间度量起完全一样的作用,可以是空间上的长度、高度、宽度、距离、深度、重量、价格等方面的度量。它们回答这些问题:kiom?, kiel multe, kiel malproksime?, kiel longe?, kiel alte?, kiel profunde?, kiel peze? 等:

  • Ĝi kostas dek mil vonojn. 那件物品价值一万韩元。
  • Vi devas kuri pli ol dek kilometrojn.  你必须跑十公里以上。
  • La vojo larĝis dudek metrojnaŭ iom pli.  那条路宽二十米或更多。
  • Monto Ĉomolungmo estas ok mil okcent kvardek ok metrojnalta.  珠穆朗玛峰有8,848米高。
  • Ili staris nur kelkajn metrojnfor de mi.  他们站在离我只有几米的地方。
  • La domo estis ducent metrojndistanca.  那座房子离这里两百米远。

10.2.2.3 无作用标志的度量

度量也可以出现在无须带有作用标志的句作用中:

  • Dek jarojestas tre longa tempo.  十年是非常长的一段时间。◇Dek jaroj在这里是主语。
  • Pasis du tagoj.  两天过去了。◇Du tagoj用作主语。

10.2.3 时间点

带N词尾的句成分可以是表示时间点的状语。这种N状语回答这些问题:kiam?, kiudate?, kiutage?, kiujare?, kiufoje? 等。可以说,这种N词尾是时间介词(通常是en)的替代物:

  • Unu tagonestis forta pluvo. = En unu tago…  有一天,下 着大雨。
  • Ĉiun monatonli flugas al Pekino.  他每个月都飞往北京。
  • Georgo Vaŝington estis naskita la dudek duande Februaro de la jaro mil sepcent tridek dua. = En la dudek dua tago de Februaro…  乔治·华盛顿生于1732年2月22日。

周日名称的宾格名词形式表示准确的已知某日:dimanĉon = 在(某个已知的)星期日,即使不用la。这种周日名称的副词形式表示一般性地谈及这样的日子:dimanĉe  = 在(每个)星期日:

  • Mi alvenos en Lyon lundonla 30-an de Aŭgusto.  我将在8月30日星期一来到里昂。

钟点用语(§17.8)要用je(§10.3.3),特别是如果省略了horo一词,以免将钟点与日期(§17.9)混淆:

  • Tio okazis la dekan. = Tio okazis en la deka tago de la monato.  那件事发生在10号。
  • Tio okazis je la deka. = Tio okazis je la deka horo de la tago.  那件事发生在10点钟。

10.2.3.1 无作用标志的时间点

时间点也可以出现在无须用作用标志的句作用中:

  • Hodiaŭestas sabato, kaj morgaŭ estos dimanĉo.  今天是星期六,明天是星期日。◇Sabato和dimanĉo用作主语。

10.2.4 方向

N状语和N补足语可以表示方向。这时,它们回答这些问题:al kiu loko?, en kiu direkto? 等。

10.2.4.1 独立使用的N词尾

  • Morgaŭmi veturos Kinŝason. = … al Kinŝaso.  明天,我将乘车去金沙萨。
  • La vagonaro veturas de Tabrizo Teheranon.  火车从塔布里兹驶往德黑兰。

独立使用的表示方向的N词尾只用于说到进入某物内部时。人们不说*iri muron*, *iri kuraciston*,而是说iri al muro, al kuracisto。实际上,独立使用的表示方向的N几乎只用于地名(国家、城市等)。

10.2.4.2 en, sursub连用的N

表示方向的N词尾常常和三个重要的地点介词(§10.3.1)en, sur和sub连用。当en, sur和sub表示简单的位置时,它们不用词尾N。但是,如果要表示某物向该处移动时,就必须用表示方向的作用标志来完成。人们可以使用al (al en, al sur, al sub),但在实践中却总是用N词尾:

  • sur la tablo  在桌上→ sur la tablon  (放)到桌上去
  • sub la granda lito  在大床底下→ sub la grandan liton (掉)到大床底下去
  • La hundo kuras en nia domo. = La hundo estas en la domo kaj kuras tie.  狗在我们的房子里跑。
  • La hundo kuras en nian domon. = La hundo estis ekster la domo sed kuras nun al la interno de la domo.  狗跑到我们的房子里去了。
  • Mi metis ĝin sur vian tablon. = Ĝi estis en alia loko, kaj mi movis ĝin al la tablosurfaco.  我把它放到你的桌上了。

在en, sur和sub以外的其他地点介词上,不常用表示方向的N词尾,而是由上下文来表示说的是方向。但是,如果有助于表意清楚,表示方向的N也可以用于其他的地点介词:

  • La hirundo flugis trans la riveron, ĉar trans la rivero sin trovis aliaj hirundoj.  燕子飞过了河,因为河对岸还有其他燕子。
  • La sago iris tra lian koron. ≈ La sago plene penetris lian koron.  那支箭穿过他的心脏。◇如果在tra后使用表示方向的N词尾,则是强调穿透移动完全通过,并且进一步从心脏里出来。
  • La vojo kondukis preter preĝejon.  那条路绕过教堂。◇如果在preter后使用表示方向的N词尾,则是强调绕行移动进一步远离事物。
  • Siajn brakojn ŝi metis ĉirkaŭmian kolon.  她用双臂搂住我的脖子。◇有时,人们也使用“ĉirkaŭ+N词尾”来表示向一地的移动,而该地是人们通过绕行另一物

而达到的:Li kuris ĉirkaŭ la angulon de la domo. 他绕着房子的角落跑。

  • Li kuris kontraŭla muron kaj vundis sin.  他跑步撞上了墙,受了伤。◇为了表示朝向移动达到目标并与之接触,可以使用kontraŭ加N词尾。
  • Gardu vin, ke vi ne venu plu antaŭmian vizaĝon. = … al loko antaŭ mia vizaĝo. … al antaŭ mia vizaĝo.  〈圣经〉你要小心,不要再见我的面。
  • Mi estis en la urbo kaj iris poste ekster ĝin. = …al ekster ĝi.  我在城里,然后出了城。
  • Li iris inter la patron kaj la patrinon.  他走到父母之间。◇行走的目标是父母之间的地方。
  • Morgaŭmi venos ĉe vin.  明天我到你这里来。◇传统上人们宁愿说:Morgaŭ mi venos al vi.

在某些情况下,习惯上不用表示方向的N词尾,因为真正的目标是一个被省略的短语。如果将该短语插入,它会有N词尾:

  • Jakob enfosis ilin sub la kverko.  〈圣经〉雅各(把它们)都藏在橡树底下。◇真正的目标是土壤:Jakob enfosis ilin en la grundonsub la kverko.
  • Oni metis antaŭmi manĝilaron. = Oni metis sur la tablon antaŭ mi manĝilaron.  有人把餐具放在我面前。

然而,说sub la kverkon和antaŭ min并非是错误,因为这些短语也可视为句子中的目标。

地点介词常常用于比喻意义。某个抽象的、非地点的事物被表达得恰似地点。这时,也可以用表示方向的N词尾来表达比喻的方向,例如:Mi ŝanĝos ilian malĝojon en ĝojon. 〈圣经〉我要使他们的悲哀变为欢喜。

一些介词本身就表示方向:al, ĝis, el(§10.3.2)和de(§10.3.4)。这些介词从不表示位置。在它们的后面不要用N词尾:al la urbo, ĝis la fino, el la lernejo, de la komenco。

10.2.4.3 地点副词后的N

带E词尾(§5)的地点副词后以及表示地点的词表词(§11)后也可以放置词尾N,表示向某地的方向:

  • hejme  在家→ hejmen  向着家,回家
  • urbe  在城里→ urben  向着城,进城
  • ekstere  在外面→ eksteren  朝外面
  • tie  在那里→ tien  去那里
  • kie  在哪里→ kien  去哪里
  • ĉie  到处→ ĉien  去每一处,哪里都去
  • ie  在某地→ ien  去某地
  • nenie  无处→ nenien  不去任何地方,哪里也不去

10.2.5 用于其他意义的N

N状语和N补足语常常表示度量、时间点或方向,但是,有时这样的N短语表示通常使用介词来表示的其他作用:

  • Mi ridas je lia naiveco. = Mi ridas pro lia naiveco. = Mi ridas lian naivecon.  我笑他的天真。
  • Neniam ŝi miros pri/pro sia propra malaltiĝo. → Neniam ŝi miros sian propran malaltiĝon.  她从不为自己的卑微感到吃惊。

如果意思不会变得含糊,理论上可以始终用N代替介词。尤其是,人们常用N代替je(§10.3.3)。然而,有关意义清楚的规则几乎总是使N不可能代替“移走”介词de(§10.3.4)和el(§10.3.2),因为N本身是“移向”作用标志。有时,人们却使用这样的句子:Ili eliris la buson. 在这种情况中,涉及到表示宾语的N词尾,la buso是动作eliri的宾语。可是,最清楚的说法是:Ili eliris el la buso.  他们下了公共汽车。

10.2.6 宾格与专有名称

完全世界语化的专有名称完全依照此前所示的规则使用宾格:

  • Mi vidis Karlon.  我见到了卡尔。
  • Elizabetonmi renkontis hieraŭ en la urbo.  昨天我在城里遇到了伊丽莎白。
  • Tokionni tre ŝatas.  我们非常喜欢东京。

非世界语化的专有名称可以不用O词尾。这种名词还可以省去N词尾,即使句作用原则上要求该词尾:

  • Ni renkontis Zminska.  我们遇到了兹敏斯卡。◇波兰语人名用作宾语,但是没有N词尾。
  • Ŝi ludis la Prière d’une vierge.  她演奏了“少女的祈祷”。◇音乐作品的法语名称用作宾语,但是没有N词尾。
  • Li admiras Zamenhof.  他钦佩柴门霍夫。◇人名Zamenhof用作宾语,不带N词尾。

如果名字可以采用N词尾(如果它以元音结尾),那么当然可以加上该词尾。人们也可以给外来语名字加上O词尾。如果使用O词尾,那么也就必须使用N词尾,如果句作用要求的话。人们也可以前置可以接受N词尾的称呼或类似表达:

  • Ĉu vi konas Anna?  你认识安娜吗?◇人名Anna用作宾语,不带N词尾。
  • Ĉu vi konas Annan? 你认识安娜吗?◇人名Anna用作宾语,带有N词尾。
  • Ĉu vi konas mian amikinon Anna?  你认识我的朋友安娜吗?◇Anna是mian amikinon的称谓语(§10.1.3),在这里一定不要有N词尾。
  • Li renkontis Vigdís Finnbogadóttir.  他遇见了维格迪丝·芬博阿多蒂尔。◇冰岛语姓名Vigdís Finnbogadóttir用作宾语,不带世界语词尾。
  • Li renkontis Vigdíson Finnbogadóttir.  他遇见了维格迪丝·芬博阿多蒂尔。◇教名带有O词尾和N词尾。人们常常只将人的教名世界语化,或者给教名的非世界语化形式加上O词尾,而让可能用到的姓名保留原形,不用世界语词尾。N词尾这时只用于教名。然而,这并不是规则,而只是习惯。(也可以写作Vigdís-on,带有分隔符。)
  • Li renkontis prezidanton Vigdís Finnbogadóttir.  他遇见了维格迪丝·芬博阿多蒂尔总统。

 

中国世界语网站绿网
Verda Reto
la ĉina esperanta retejo
http://reto.cn
http://verdareto.com

返回世界语详解语法目录

阅读次数 480 legintoj

发表评论 Respondi

电子邮件地址不会被公开。 Retpoŝta adreso ne estos publikigita.