世界语详解语法 连词

世界语详解语法

第12章  连词

小品词kaj, aŭ, sed, plus, minus和nek都是连词。关于nek请阅读关于否定的说明(§15.5)。

12.1 Kaj

Kaj连接两个在句中起相同作用的事物:

  • Karlo kaj Petro manĝas.  卡尔和彼得在吃饭。◇两个人做同样的动作。有两个主语。
  • Karlo manĝas kaj trinkas.  卡尔又吃又喝。◇卡尔同时做两个动作。有两个谓语。
  • Karlo manĝas rizon kaj legomojn.  卡尔吃饭和菜。◇两个事物以同样的方式受动于同样的动作。有两个同类的宾语。
  • Petro manĝas per forko kaj tranĉilo.  彼得用刀叉吃饭。◇两件工具协助同一个动作。如果人们愿意,可以重复介词:per forko kaj per tranĉilo。
  • Petro estas maljuna kaj saĝa.  彼得年迈但是睿智。
  • Petro havas grandan kaj luksan domon.  彼得拥有豪华的大房子。◇当两个形容词用作同一个名词的修饰语时,常常省略kaj:Petro havas grandan luksan domon.
  • Karlo laboras por kaj per Esperanto. = … por Esperanto kaj per Esperanto.  卡尔通过世界语为世界语工作。
  • Petro legis la gazeton, kaj Karlo rigardis televidon. 彼得看杂志,卡尔看电视。◇两个被连接的主句。
  • Ili diris, ke ili tre amuziĝis, kaj ke ili volonte revenos venontjare.  他们说,他们玩得很开心并且愿意明年再来。◇两个被连接的ke从句。
  • Jen venas tiu knabino, kiu savis mian vivon, kaj kiu poste malaperis.  看,那个救了我后来又消失了的女孩来了。◇两个被连接的kiu从句。

如果有两个以上具有相同作用的事物,习惯上只将kaj置于最后一个之前,特别是假如事物的列举很长的话。在kaj缺失的地方,发音上可以稍有停顿,书写上则放置逗号:

  • Petro, Karlo, Elizabeto kaj Eva vojaĝis kune al la kongreso. = Petro kaj Karlo kaj Elizabeto kaj Eva vojaĝis…  彼得、卡尔、伊丽莎白和艾娃一同旅行去参加大会。
  • Hodiaŭ ni manĝos supon, salaton, viandaĵon, frititajn terpomojn kaj glaciaĵon.  今天,我们将喝汤、吃色拉、肉、炸薯条和冰激凌。
  • Li iras per aŭto, ŝi iras per trajno, kaj mi iras piede.  他乘汽车去,她乘火车去,我步行去。

在口语文体中,有时完全省略kaj:

  • Li estas stulta, malaminda. Mi tute ne ŝatas lin.  他呆头呆脑、令人讨厌。我一点也不喜欢他。
  • Venis Karlo, Petro, Eva. Jes, ĉiuj miaj amikoj venis.  卡尔、彼得、艾娃来了。是的,我所有的朋友都来了。

为了强调和坚持,可以在所有事物前面都使用kaj,也可以在第一个前用它(§13.1)。

12.1.1 被连接句子之间的各种关系

当句子被kaj连接时,该连接可以表示许多不同的意义关系。必须从上下文来理解是什么样的关系:

  • Mi lavis la vestaĵojn, kaj (poste) mi sekigis ilin.  我洗了衣服,然后将它们烘干。◇Kaj表示时间序列。需要时,poste一词可以帮助理解。
  • Anno estas gaja persono, kaj (kontraste) Elizabeto estas silentema.  安娜是性格开朗的人,而伊丽莎白却是沉默寡言。◇Kaj表示对比。
  • Ŝi havas brunajn okulojn, kaj (aldone) ŝiaj haroj estas longaj.  她长着褐色的眼睛,而且她的头发很长。◇Kaj表示补充的信息。

12.2 Aŭ

Aŭ与kaj的作用相当。它可以以相同的方式连接相同的事物,但是,aŭ表示被连接的事物为可选项。Aŭ表示可以在被连接的事物中进行选择,或者不确定其中哪一个适用:

  • Petro aŭ Karlo laboras.  彼得或是卡尔在工作。◇两个可能的主语。其中一个、需要时两个都在工作。
  • Ni povas manĝi viandaĵon aŭ fiŝaĵon. Kion vi preferas?  我们可以吃肉或鱼。你更喜欢(吃)什么?◇在两个直接宾语之间选择。
  • Vi devas fari tion per fosilo aŭ (per) hakilo.  你必须用铁锹或斧头去做那件事。
  • Ĝi estis ruĝa aŭ flava. Mi ne memoras klare.  它是红色的或是黄色的,我记不清了。
  • Mi konstruus lignan aŭ ŝtonan domon.  我(也许)会造一座木屋或是一座石屋。
  • Ĉu eblas konstrui aŭton kun kvin aŭ ses radoj?  有可能制造一辆五轮或六轮的汽车吗?
  • La kato troviĝas sur aŭ sub la domo.  猫在房顶上或在屋檐下。
  • Ĉu mi kapablas plenumi tiajn laborojn aŭ ĉu mi ne kapablas?  我有能力还是没有能力完成那种工作?
  • Ŝi ne sciis, ĉu ŝi nur sonĝis aŭ ĉu tio estis efektivaĵo.  她不知道自己只是在做梦呢,还是那就是现实。
  • La pasantoj forflankiĝis antaŭ ŝi, supozante, ke ŝi estas frenezulino aŭ ke ŝi havas ian urĝegan bezonon rapidi.  行人在她面前都闪到一边去了,他们以为她是疯子,或是有急事要赶路。
  • Glaso de vino estas glaso, en kiu antaŭe sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas por vino. 酒杯是先前有酒或用于装酒的杯子。
  • Vi povas vojaĝi per trajno, buso, aŭto aŭ biciklo.  你可以乘火车、乘巴士、开车或骑自行车去旅行。
  • Kiu povas helpi min? Eble Karlo, Petro aŭ Elizabeto.  谁能帮助我?也许卡尔、彼得或者伊丽莎白(可以)。

通常情况下,aŭ是排除式的。这就意味着,选项中只有一个可以是适用的。然而,aŭ有时是包括式的。这时,它允许人们从中选择一个以上(如有需要甚至是全部)选项。Aŭ是包括式的还是排除式的,要由上下文来表示。为了强调aŭ是排除式的,可以在每一个选项前都使用aŭ(§13.3)。为了表示aŭ是包括式的,有时,特别是在书面语中,使用kaj/aŭ的表达法:La vojaĝo okazos per trajno kaj/aŭ buso. = La vojaĝo okazos per trajno buso, aŭ per trajno kaj buso. La vojaĝo okazos per trajno aŭ buso aŭ ambaŭ. 旅行将以乘火车或巴士、或两者都乘的方式进行。口语中通常不用kaj/aŭ,只用在书面语中。看来值得推荐的是,在书面语中也回避kaj/aŭ。最好直接说出选择所有选项的可能。

12.3 Sed

连词sed连接句子或句成分,表示它们之间以某种方式形成对比:

  • La papero estas tre blanka, sed la neĝo estas pli blanka.  纸很白,但是雪更白。
  • Li amas min, sed mi lin ne amas.  他爱我,但是我不爱他。
  • Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem; sed ŝi mem tute ne zorgas pri si kaj tute sin ne gardas.  我关心她就像关心我自己,但是她却完全不关心、不保重她自己。
  • Nia provincestro estas severa, sed justa.  我们的省长很严厉,但是很公正。
  • Mi volis lin bati, sed li forkuris de mi.  我想要打他,可是他从我身边跑掉了。
  • Mi kriis tiel laŭte, kiel mi povis, sed neniu min aŭdis, mi estis tro malproksime.  我使尽气力大声叫喊,但是谁也听不见我,我离得太远了。
  • La patro ne legas libron, sed li skribas leteron.  父亲不在看书,而在写信。
  • Tio ĉi estis jam ne simpla pluvo, sed pluvego.  这已经不仅仅是雨了,而是倾盆大雨。
  • Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo.  他没有给我咖啡,而是给了我加糖而没有加奶油的茶。◇人们以为茶中也会有奶油的。

Sed常跟tamen一起出现,这时强调对比:

  • Mi ne scias la lingvon hispanan, sed per helpo de vortaro hispana-germana mi tamen komprenis iom vian leteron.  我不懂西班牙语,但是借助西德词典我稍稍读懂了你的信。
  • Ŝi havis forton kaj ŝi estis laborema, sed ŝi tamen restis malriĉa.   她很强壮,也很勤俭,不过她仍然很穷。

如果使用tamen,常常就可以同样很好地用kaj代替sed,因为tamen足以很好地表达对比:

  • Li havis la impreson, ke li sonĝas kaj tamen ne sonĝas.  他印象中仿佛是在做梦,又不像在做梦。
  • La lekanto sentis sin tiel feliĉa, kvazaŭ tiam estus grava festotago, kaj tamen tiam estis nur simpla lundo.  小雏菊感到那么快乐,好像这是一个重要节日似的,可是这不过是星期一。

Tamen通常用作状语,而sed是连词。因此,sed位于所在句子开头,而tamen则可以出现在句中各个不同的位置。有时,tamen出现在主句句首,该主句与前面的主句连接非常近。这时,tamen便具有了某种连词的作用。Tamen在这里实际上等同于sed。也可以说,sed或kaj被省略了:

  • Li estas tre ekkolerema kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo; tamen li estas tre pardonema, li ne portas longe la koleron kaj li tute ne estas venĝema.  他特别会生气,经常会因最小的琐事而激动;然而,他又非常宽容,不会持久生气,完全不会报复。

12.4 Plusminus

小品词plus和minus主要用于数学及类似表达(§17.7),代表加号+(plus)和减号-(minus)。Plus表示加法、正性等。Minus表示减法、负性等。

但是,当说到加法等时,有时plus用来代替kaj作连词。当说到减法等时,minus可以相类似地代替sed ne:

  • Ĝi kostas dek eŭrojn plus kvindek cendojn. = … kaj aldone kvindek cendojn.  它价值10欧元50分。
  • Necesas sperto plus zorgemo. = … kaj ankaŭ zorgemo.  经验加细心必不可少。
  • Mi pagos al vi 1000 eŭrojn minus la 100 eŭrojn, kiujn vi ŝuldas al mi. Mi do pagos sume 900 eŭrojn.  我将付给你1000欧元并扣除你欠我的100欧元。这样,我将总共付给你900欧元。

有时,plus和minus用作介词(§10.3),与kun和sen相似,因而其后永远不用N词尾。然而,最好是依据此前的例句始终将plus和minus用作连词,当句作用需要时就加上N词尾。

12.5 连词在词段之间

有时,特别是在书面语中,kaj用来连接两个或更多个合成词的组成部分(词段),以便缩短句子:

  • Ili en- kaj el-iris tre rapide. = Ili eniris kaj eliris tre rapide.  他们快速地进进出出。
  • Tio estas kombinita manĝaĵ- kaj gazet-vendejo. = … manĝaĵvendejo kaj gazetvendejo.  那是一家食品与杂志的连卖店。
  • Li faris multajn erarojn: skrib-, leg- kaj pens-erarojn. = … skriberarojn, legerarojn kaj penserarojn.  他犯了许多错误:写作上的、阅读上的以及思维上的错误。
  • Tute mankas sub-tasoj kaj -teleroj. = … subtasoj kaj subteleroj.  茶托和茶匙齐缺。
  • Tio estas manĝaĵ- aŭ gazet-vendejo.  那是一家食品店或是杂志店。
  • Tio estas manĝaĵ- sed ankaŭ gazet-vendejo.  那是一家食品店,但也是杂志店。

这样的句子是相当不自然的。一般说来,它们是要被劝阻使用的,特别是当它们含有无词尾的词段时,这在世界语中通常是不可能的。最好使用别的手段来缩短句子:

  • Ili iris en la domon kaj el ĝi tre rapide.  他们快速地进出房子。
  • Tio estas kombinita manĝaĵa kaj gazeta vendejo.  那是一家食品与杂志的连卖店。
  • Li faris multajn erarojn skribajn, legajn kaj pensajn.  他犯了许多写作上的、阅读上的以及思维上的错误。
  • Tio estas manĝaĵa aŭ gazeta vendejo.  那是一家食品店或是杂志店。
  • Tio estas manĝaĵa sed ankaŭ gazeta vendejo.  那是一家食品店,但也是杂志店。

 

中国世界语网站绿网
Verda Reto
la ĉina esperanta retejo
http://reto.cn
http://verdareto.com

返回世界语详解语法目录

阅读次数 247 legintoj

发表评论 Respondi

电子邮件地址不会被公开。 Retpoŝta adreso ne estos publikigita.