世界语详解语法 词序

世界语详解语法

第25章  词序

在世界语中,词序的主要规则是可理解性。词的摆放依据意思清楚的顺序。各种词尾,特别是N,使很大的自由度成为可能,但是,自由度并不是绝对的。

为了意思清楚起见,许多副词性小品词通常最好就位于它们与之相关联的事物前,例如ankaŭ, eĉ, tre, nur。Ne(§15)也要位于它所否定的事物前。

介词(§10.3)始终要位于其作用由它表示的事物前。

连词(§12)要位于由它将其连接到某事物上的那个事物前。

Ajn(§11.3.1)紧跟在由它加以细化变化的词表词后。

25.1 句成分的顺序

句成分的基本顺序遵循以下模式:主语——谓语——宾语——其他句成分。

  • Ili — sidas — en la sofo.  他们坐在沙发上。◇主语——谓语——地点状语。
  • La hundo — ĉasas — katon.  狗追猫。◇主语——谓语——宾语。
  • Karlo — manĝas — rizon — per manĝbastonetoj.  卡尔用筷子吃米饭。◇主语——谓语——宾语——工具状语。
  • La virino — estas — arkitekto.  那女子是建筑师。◇主语——谓语——主语的表语。
  • Ĉiuj — opinias — lin — stranga.  大家都认为他古怪。◇主语——谓语——宾语——宾语的表语。

如果使用其他词序,并不会改变基本意义,而只会产生不同的强调。然而,表语(§10.1.4)却不可能总是自由改变词序,因为表语常常没有作用标志。在“leono estas besto  狮子是动物(真理)”和“besto estas leono  动物是狮子(谬论,因为还有其他动物)”两句之间存在着差异。在“lernanto fariĝis instruisto 学生变成了老师”这样的句子中,词序是非常重要的,因为“instruisto fariĝis lernanto  老师变成了学生”完全是另一回事。然而,在许多带表语的现实句子当中,上下文却消除了误解的可能,即便使用了非惯用的词序。但是,*instruisto lernanto fariĝas*这样的句子几乎是不可理解的,因而应该避免。

25.1.1 前置

习惯上不出现在句首的句成分,可以通过将其放在句首的方式来加以强调:

  • Terure gajaj ŝajnis al ili iliaj propraj ŝercoj.  它们以为自己的说笑愉悦得很。◇正常的词序是:Iliaj propraj ŝercoj ŝajnis al ili terure gajaj.
  • La sonorilon mi volas kaj devas trovi!  这口钟我必须要找到!◇正常的词序是:Mi volas kaj devas trovi la sonorilon.

其中心词为KI首词(§11.3)的句成分,通常位于其所在主句或从句的开头。因此,这种位置对于KI首词来说并不是特别强调的。然而,在KI首词前可以有介词,表示其句作用:

  • Kion vi volas?  你想要什么?
  • Mi volas tion, kion vi volas.  我想要你要的东西。
  • De kio tio ĉi venas, mia filino?  我的女儿,这(东西)起源于什么?
  • Mi ankaŭ ne scias, per kio oni povas klarigi tiun fakton.  我也不知道用什么可以解释那个事实。
  • Ŝi ne sciis, en kiu flanko oni devas serĉi butiketon kun manĝeblaĵoj.  她不知道要在(街的)哪一边寻找食品铺。

原则上与KI首词搭配的其他词也可以位于其前,但是,一般不倾向在KI首词前用介词以外的任何词:

  • Tuj kiam la suno leviĝis, la cignoj kun Elizo forflugis de la insuleto.  太阳一出来的时候,天鹅们就带着艾丽莎从这小岛上飞走了。
  • Sume kiom mi ŝuldas?  我一共欠多少(钱)?◇Sume可以放在句中的其他位置。
  • Kune kun kiu vi venis?  你和谁一起来的?◇通常省略kune。

连词kaj (§12.1), aŭ(§12.2)和sed(§12.3)可以毫无问题地出现在KI首词前,因为此类小品词并不真正属于后续的句子,而只是将它连接到前面的句子上去:

  • Dum la trarigardado mi trovis diversajn esprimojn, kiuj siatempe ŝajnis al mi bonaj, sed kiuj nun al mi ne plaĉas kaj kiujn mi volonte ŝanĝus.  在浏览过程中,我发现各种说法,当时我认为它们很好,但是现在我不喜欢它们了,并且很乐意改变它们。

有时,可以将真正属于从句的句成分放在全句的开头。这会由于词序的非习惯性而产生非常强烈的强调:

  • Tiun laboron mi diris, ke mi faros. = Mi diris, ke mi faros tiun laboron.  我说过,那项工作我将要去做。◇句成分tiun laboron是faros的宾语,完全属于ke从句。然而,为了强调而位于全句的开头了。
  • En salono Zamenhof mi pensas, ke okazas nun la solena inaŭguro. = Mi pensas, ke okazas nun en salono Zamenhof la solena inaŭguro.  我想,在柴门霍夫厅现正在召开庄严的开幕式。◇地点状语不表示“想”的地点,因为它真正属于从句。

被前置的词究竟属于句子的哪一部分,常常会引起混淆。很多情况下,它们可能像是属于主句动词,因为它们的确距离它更近。如果想要强调的句成分在其从句中充当主语,就一定不能将其移走,因为主语必须和其谓语在一起。这句话因而是完全不可能的:*Tiu laboro mi pensas, ke estas malfacila.* 必须说:Mi pensas, ke tiu laboro estas malfacila.  我认为那项工作很困难。

有时,如果意思允许,可以通过使用前置的pri状语来强调从句中的句成分。想要强调的句成分,以代词或词表词的形式留在从句中的原处,而以pri状语的形式放在在全句的开头。被强调的事物因而两次出现,一次是作为pri状语出现在主句中,一次是用代词以其真正的句作用出现在从句中:

  • Pri tiu laboro mi diris, ke mi faros ĝin. = Mi diris, ke mi faros tiun laboron.  关于那项工作,我说过我将去做(它)。
  • Pri tiu laboro mi pensas, ke ĝi estas malfacila.  关于那项工作,我认为(它)很困难。
  • Pri talento mi neniam aŭdis, ke vi ian havas. = Mi neniam aŭdis, ke vi ian talenton havas.  关于才能,我从未听说过你有(某种)。

有时,当需要将KI首词放在句首、而根据意思该KI首词却属于从句时,结果可能变得非常难以理解。幸好此种问题在实践中很少出现:

  • Vi konsilas, ke ni respondu ion al ĉi tiu popolo.  你们出主意,我们好回复这些人。→ Kion vi konsilas, ke ni respondu al ĉi tiu popolo?  〈圣经〉你们给我(们)出个什么主意,我(们)好回复他们。◇Kion是谓语respondu的宾语,尽管它更靠近konsilas。然而,句子听上去相当自然,因为kion也可能与主句动词konsilas相关联。
  • Petro diris, ke lia amiko nomiĝas Karlo.  彼得说他的朋友名叫卡尔。→ Kiel Petro diris, ke lia amiko nomiĝas?  彼得说他的朋友叫什么名字?◇人们有可能认为kiel与diris相关联,这就会给出非常奇怪的意思。更可理解的选择是:Kiel laŭ Petro nomiĝas lia amiko?
  • Vi volas, ke mi vendu ion al vi.  你要我卖给你某物。→ Kion vi volas, ke mi vendu al vi?  你要我卖给你什么?◇更为简单(但不同义)的是:Kion mi vendu al vi? 让我买给你什么呢?

如果从句本身就是疑问句,就要完全避免这样的句子,因为这种结构变得过于复杂了:

  • Ŝi demandis, ĉu mi ŝatas muzikon.  她问我是否喜欢音乐。→ *Kion ŝi demandis, ĉu mi ŝatas?*  ◇必须只说:Kion ŝi demandis? 尽管这不尽确切。

同样的问题也存在于KI首关系词(即非疑问词)上。此类KI首词也放在从句的开头。如果KI首关系词真的属于从句的从句,那么,就可能产生混淆:

  • Vi asertis, ke vi vidis homon.  你宣称你见过一个人。→ La homo, kiun vi asertis, ke vi vidis, estas jam delonge mortinta.  你宣称你见过的那个人早已死了。◇应避免的句子,因为kiun看似asertis的宾语,尽管它实则是vidis的宾语。

很多情况下,可以通过前置的pri状语来摆脱困境。将KI首词所指的事物以代词形式留在原处,使用pri状语作为疑问短语或从属连词:

  • Ŝi demandis, ĉu mi ŝatas muzikon.  她问我是否喜欢音乐。→ Pri kio ŝi demandis, ĉu mi ŝatas ĝin?  她问到了什么,我是否喜欢(它)?
  • Vi asertis, ke vi vidis homon.  你断定见过一个人。→ La homo, pri kiu vi asertis, ke vi vidis lin, estas jam delonge mortinta.  你断定见过的那个人已经死了很久了。

如果KI首词所指的事物充当主语,则不可以将其从从句中移走。动词的主语必须出现在其所在的句子中:

  • Karlo diris, ke lia frato edziĝis.  卡尔说他的兄弟结婚了。→ *Kiu Karlo diris, ke edziĝis?*  ◇Diris似乎有两个主语,而edziĝis似乎完全没有主语。要用pri解决办法:Pri kiu Karlo diris, ke li edziĝis? 卡尔说谁结婚了?

 

 

中国世界语网站绿网
Verda Reto
la ĉina esperanta retejo
http://reto.cn
http://verdareto.com

返回世界语详解语法目录

阅读次数 162 legintoj

发表评论 Respondi

电子邮件地址不会被公开。 Retpoŝta adreso ne estos publikigita.