王崇芳世界语实用中级课本 第七课

第七课

SEPA LECIONO

 

PARTO A

 

MALSANO KAJ KURACADO

 

Kiam oni estas malsana, oni iras al hospitalo por konsulti kuraciston aŭ ricevi de li kuracadon.

La kuracisto esploras al la paciento la langon, aŭskultumas la pulmojn kaj koron, palpas la pulson, kontrolas la temperaturon kaj mezuras la sangpremon por eltrovi la malsanon. Iafoje la paciento devas ricevi la X-radian ekzamenon. Poste la kuracisto preskribas por li konvenajn kuracmetodon kaj kuracilon (ekzemple medikamenton kaj fizikan rimedon).

La paciento donas la preskribon al la apoteko, ke la apotekisto pretigu por li la preskribitajn medikamentojn. Tiam li ricevas la medikamentojn por interna aŭ ekstera uzado kaj poste uzas ilin laŭ la recepto.

Se viaj dentoj vin doloros, tiam vi iros al dentisto, kiu ŝtopos al vi la dentan kavaĵeton aŭ eltiros la putran denton. Li ankaŭ faros al vi falsan denton, se vi tian bezonos.

Se viaj okuloj ne bone vidos, vi iros al okulisto, kiu zorge ekzamenos vian vidadon, por scii, ĉu vi suferas je miopeco aŭ malmiopeco, kaj skribos preskribon, laŭ kiu vi havigos al vi taŭgajn okulvitrojn.

Se iu rompas al si la brakon, la kuracisto bandaĝos ĝin, kaj se iu grave vundiĝas aŭ grave malsaniĝas, la kirurgo faros al li operacion kaj poste la flegistino lin zorge flegos.

Iuj malsanoj estas infektaj, kaj tiu, kiu suferas je la infekta malsano, devas esti izolita, por ke li ne infektu aliajn homojn je la malsano per spirado, kontakto ktp.

Amu kaj respektu la kuraciston, ĉar li kvietigas viajn suferojn kaj kuracas vin de viaj malsanoj. Li estas la nemankigebla amiko de la homaro.

 

PARTO B

 

VIZITO AL LA KURACISTO

 

Paciento: Bonan tagon, doktoro!

Kuracisto: Nu. Kio estas al vi? Ĉu vi fartas malbone?

Paciento: De du aŭ tri tagoj, mi sentas min malsaneta. Mi tusetas, ofte ternas, kaj mia gorĝo doloras.

Kuracisto: Montru al mi vian langon. Ha! Ĝi kovriĝas dike. Via temperaturo estas iom alta. Vi febras. Ĉu vi suferas je kapdoloro?

Paciento: Jes, ĉiumatene la kapo doloras min.

Kuracisto: Ĉu vi havas apetiton?

Paciento: Nenian. De antaŭhieraŭ mi manĝas nenion.

Kuracsito: Via stomako ne estas en ordo. Bonvolu larĝe malfermi vian buŝon kaj diru “Ah”.

Paciento: Ah! Ah! Ah!

Kuracisto: Via gorĝo brulumas. Vi havas kataron. Malbutonumu vian jakon, ke mi aŭskultumu vian bruston. Profunde spiregu. Nu, viaj pulmoj kaj koro estas sanaj. Do nenian gravan malsanon vi havas. Vi nur malvarmumas. Mi preskribos por vi kuracilon, kaj vi baldaŭ resaniĝos, se vi regule prenos la medikamenton.

Paciento: Ĉu mi prenos injekton?

Kuracisto: Ne, tio ne necesas por vi!

Paciento: Mi tre ĝojas. Koran dankon, doktoro!

 

PROVERBOJ

Malsano venas rapide, foriras rigide.

Taksi la sanon ni lernas en malsano.

Plej bona kuracisto estas la tempo.

Maldolĉa por la lango, sed saniga por la sango.

 

RIDU KUN NI

Juna virino konsultis kuraciston. Ŝi babilaĉis tiel multe, ke la kuracisto devis ŝin haltigi.

— Mi petas, montru vian langon!

Ŝi obeis kaj eligis la langon.

— Nu, tenu tiel vian langon, ĝis mi finos por vi la preskribon.

 

 

NOVAJ   VORTOJ

 

kuraci (tr.) 治疗

~ilo药品,医疗手段

~isto医生

hospitalo医院

konsulti (tr.) 请教,咨询

esplori (tr.) 探索,研究,探查

paciento患者

aŭskultumi(aŭskult-umi) (tr) 听诊

palpi (tr.) 摸

pulso 脉搏

kontroli (tr.) 检查

temperaturo 温度

ekzameni (tr.) 审查,检查,考试

preskribi (tr.) 处(方), 开(药)

~o 处方,药方

konvena 适宜的,合适的

medikamento 药品

fiziko 物理

~a物理的,身体的

apoteko药房

~isto药剂师

recepto(食品、饮料等的)

制法;药方

dentisto (dent-isto) 牙科医师

ŝtopi (tr.) 填塞,堵住

kavo洞,穴,坑

~aĵo有洞(穴,坑)的部分

putra腐烂的

falsi (tr.) 伪造,掺假

~a假的

okulisto (okul-isto) 眼科医师

miopa近视的

~eco近视

~mal~a远视的

mal~eco远视

taŭga合用的,适用的

vitro玻璃

okul~oj眼镜

bandaĝo绷带

~i (tr.) 用绷带包扎

kirurgo外科医生

vundi (tr.) 使受伤,伤害

~iĝi受伤

operacio手术,演算

~i (tr.) 给…动手术;演算

flegi (tr.) 看护,护理

~istino护士

infekti (tr.) 传染

~a传染的

izoli (tr.) 使孤立,隔离

kontakto接触

respekti (tr.) 尊敬

kvieta静止的,安静的,镇静的

~igi使安静、使镇定、

使(痛苦)减轻

doktoro博士,医生(称呼时用)

tusi (ntr.) 咳嗽

terni (ntr.) 打喷嚏

febro发热、烧

~i (ntr.) 发烧

brulumi (brul-umi) (ntr.) 发炎

kataro卡他性炎,卡他

butono纽扣

~(um)i (tr.) 把…扣上

mal~(um)i (tr.) 解…的纽扣

malvarmumi (mal-varm-umi)

(ntr.) 感冒,伤风

regulo规则

~e有规则(律)地,按时地

injekti (tr.) 注射

~o注射

obei (tr.) 服从

rigida僵硬的,刚直的,顽固的

taksi (tr.)评价,估价,珍爱

 

 

KLARIGOJ

A

  1. Konsulti kuraciston 请医生看病,求医
  2. Iafoje la paciento devas ricevi X-radian ekzamenon. 患者有时必须接受X射线检查。

X-radio 爱克斯(X)射线(世界语读作ikso-radio)“爱克斯”是英文读法。由于我国长期受英语影响,群众习惯按英语字母的名称来读拉丁字母。世界语字母表中虽然没有q、w、x、y这四个字母,但它们在数学或其他学科中常可作符号使用,因此世界语者有必要给它们规定统一的名称。在世界语中它们分别读为kuo,duobla vo,ikso和igreka(或ipsilono)。

  1. kuracilo指一切治疗手段,包括药物、理疗、针炙等。
  2. La paciento donas la preskribon al la apoteko, ke la apotekisto pretigu por li la preskribitajn medikamentojn. = La paciento donas la preskribon al la apoteko, por ke la apotekisto pretigu por li la preskribitajn medikamentojn. 患者将处方交给药房,以便药剂师为他把药方上开的药配好。

“por ke”有时可以略成ke。再如:

Malbutonumu vian jakon, ke mi aŭskultumu vian bruston. 解开上衣,让我听听你的胸部。

  1. Se viaj dentoj vin doloros. 如果你牙疼……

请注意句中动词dolori的用法。再如:

Mia stomako min doloras. 我胃痛。(有时宾语可以省略,如课文B中的句子:mi tusetas, ofte ternas, kaj mia gorĝo doloras. 我轻度咳嗽,常打喷嚏,喉咙疼。)

  1. …se vi tian bezonos.如果你需要假牙。(“tian”= falsan denton)

“tia”可以用来代替前面提到过的一个非特指的名词。如:

La sinjoro estas kuracisto, kaj mi ne estas tia. 那位先生是医生,而我不是医生。

  1. Se viaj okuloj ne bone vidos, vi iros al okulisto, kiu zorge ekzamenos vian vidadon, por scii, ĉu vi suferas je miopeco aŭ malmiopeco, kaj skribos preskribon, laŭ kiu vi havigos al vi taŭgajn okulvitrojn. 如果你的视力不好,你就得去找眼科医生,他将仔细检查你的视力,看看你是近视还是远视,然后开出处方,按照处方你将给自己配一副合用的眼镜。

这是一个结构比较复杂的复合句,主句是“vi iros al okulisto”,前面的“se…”是条件状语从句。okulisto后用关系代词kiu引出一个非限制性的关系从句,这种关系从句实际可以写成另外一句(La okulisto zorge ekzamenos…)。关系从句中有两个谓语动词(ekzamenos和skribos); por scii是第一个谓语动词的目的状语,后面的ĉu… aŭ…是动词不定式scii的宾语从句;“laŭ kiu…”是preskribon的非限制性关系从句。从语法结构看,这个句子虽然复杂,但结构相当严谨。

suferi作不及物动词用时是“受(痛苦)”、“患(病)”,它的间接宾语要作介词je或de引出。例如:

Ŝi suferas je infekta malsano. 她患传染病。

Li suferas de soifo. 他非常口渴。

suferi作及物动词用时,作“忍受”、“遭受”讲。例如:

Li suferis malsaton. 他忍饥挨饿。

Ili suferis grandajn perdojn. 他们遭受很大损失。

  1. okulvitroj (一副)眼镜

世界语中“一副眼镜”(okulvitroj)应该用复数,但“一条裤子”(pantalono)必须用单数,后者与英语的习惯不同。

  1. … kaj tiu, kiu suferas je infekta malsano, devas esti izolita, por ke li ne infektu aliajn homojn je la malsano per spirado, kontakto ktp. 患传染病的人应该被隔离起来,以免他通过呼吸、接触等将这种病传染给别人。

请注意“infekti iun je ia malsano per io”(通过某种途径把某种病传染给某人)的句式。例如:

Li infektis la infanon je ftizo per sia tuso. 他通过咳嗽将肺结核传染给这个孩子。

  1. … ĉar li kvietigas viajn suferojn kaj kuracas vin de viaj malsanoj. 因为他减轻你的苦痛并给你治病。
  2. Li estas la nemankigebla amiko de la homaro. 他是人类不可缺少的朋友。

“-ebl”是一个具有被动含义的后缀,它只能加在及物动词词根后。“mank-”是不及物动词词根,所以必须先在它的后面加-ig然后再加-ebla.

 

B

  1. Vizito al la Kuracisto

这是由不定式词组“viziti la kuraciston”将不定式改成名词而构成的名词性词组。这里使用介词al而不用de,因为de可能有两种理解:a) la kuracisto是vizito的逻辑主语(相当于la kuracisto vizitas); b) la kuracisto是vizito这一动作的对象(相当于 vizit la kuraciston)。为了避免歧义,所以这里