{"id":2044,"date":"2024-06-30T16:07:19","date_gmt":"2024-06-30T16:07:19","guid":{"rendered":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/?page_id=2044"},"modified":"2024-06-30T16:12:28","modified_gmt":"2024-06-30T16:12:28","slug":"pingveno-alia-elekto","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/pingveno-alia-elekto\/","title":{"rendered":"Pingveno, alia elekto"},"content":{"rendered":"

Multaj esperantistoj estas neri\u0109aj. Ili ne volas a\u0109eti novan komputilon por siaj laboroj. Fakte, malnova komputilo ankora\u016d sufi\u0109as por ordinaraj laboroj, kiel verki artikolojn, trakti bildojn, komuniki\u011di kun alilandaj esperantistoj, kaj tiel plu, uzante komputilan sistemon Linux (Linukso).<\/p><\/blockquote>\n

Kiom a\u011das via komputilo? Mia plej juna komputilo a\u011das pli ol 3 jarojn, kaj la plej maljuna 12 jarojn, kiun mi plifortigis anta\u016d\u00a0jaro per aldonitaj pecoj: duobligitaj memoroj de 4GB (gigabajtoj) al 8GB, kaj aldonita SSD-disko de 128GB, kio pli potentigis la komputilon.<\/p>\n

Danke al moderna produkta tekniko, la komputilo povas uzi\u011di dum multaj jaroj senprobleme.<\/p>\n

Sed malkiel aliaj iloj,\u00a0la\u00a0komputilo devas funkcii kun mastruma sistemo, sen kiu \u011di estas nur maso da senvivaj metalo kaj plasto.<\/p>\n

La plej populara mastra sistemo de persona komputilo estas Microsoft Windows\u00a0(Vindozo), kiu estas la unika sistemo de plejparto de persona komputiloj.<\/p>\n

Nun kompanio Microsoft lan\u0109as novan generacian version de Windows en \u0109iuj kelkaj jaroj. Aperinte la nova generacio, la anta\u016da perdos teknikan subtenon post kekaj jaroj. Por eviti sekuran riskon, estas pli bone, ke uzantoj \u011disdatigas la mastruma sistemon al la plej nova. Kvankam, por okupi pli grandan merkatan porcion, nun Microsoft permesas, ke uzantoj povas senpage \u011disdatigi al la nova sistemo, tamen ofte malnovaj komputiloj ne kapable uzas la novan sistemon, kiu postulas pli novan kaj fortan aparatarojn. Ekzemple, anta\u016d 5 jaroj mi a\u0109etis tekokomputilon kun Windows 10. Kvankam mi rajtas \u011disdati\u011di senpage al Windows 11, tamen mia tekkomputilo ne povas uzi tiun novan sistemon pro tio, ke mankas en \u011di la Fidinda Platforma Modulo (Trusted Platform Module, TPM\uff09.<\/p>\n

Anka\u016d komputiloj kun Windows 7 alfrontas la saman problemon.<\/p>\n

Tio estas dilemo, ke\u00a0komputiloj ankora\u016d vivas sane, kiun oni ne povas for\u0135eti, sed signifas riskon da\u016dre uzi \u011din kun malnova kaj ne plu subtenita\u00a0sistemo.<\/p>\n

Do\u00a0oni devas elekti, \u0109u a\u0109eti novan komputilon, a\u016d \u0109u da\u016dre uzi la malnovan kun sekura risko?\u00a0Nome, \u0109u\u00a0oni volas sekuron sed kostan, a\u016d\u00a0senpagon sed riskan?<\/p>\n

Feli\u0109e estas alia elekto.<\/p>\n

\u0108u vi \u015datas pingvenon?<\/p>\n

\"Pingveno,

Pingveno, la simbolo de Linukso<\/em><\/p><\/div>\n

Pingveno pla\u0109as al multaj homoj, kaj samtempe \u011di estas simbolo de Linux (Linukso), mastruma sistemo libere uzebla, distribuebla kaj \u015dan\u011debla. Malkiel Windows, kiu estas kopirajta, kaj por kiu oni devas pagi, Linux estas senpaga, kaj \u0109iu rajtas modifi \u011diajn fontkodojn.<\/p>\n

Linux havas multajn distributajn versiojn, inter kiuj estas Ubuntu, Debiano, Fedora, Linux Mint, Kali Linux, Tails, Red Hat Linux, ktp. Por novuloj estas malfacile trovi la ta\u016dgan distribua\u0135on.<\/p>\n

Kiel uzanto de Linux dum longa tempo, mi rekomendas du distrubua\u0135ojn: Linux Mint kaj Puppy Linux.<\/p>\n

Por ne tre malnova komputilo, Linux Mint estas konsiderinda elekto. La plej nova versio estas Linux mint 21.2, kiu postulas 2GB da memoroj kaj 20GB da diska spaco, sed 4GB da memoroj kaj 50GB da diska spaco estas rekomendaj.\u00a0\u011cia grafika uzanta interfaco (GUI) estas simila al tiu de Windows 7, pro kio uzantoj de Windows tre facile kaj rapide alkutimi\u011das uzi\u00a0\u011din. En la sama aparatara kondi\u0109o, Linux Mint funkcias\u00a0pli rapide ol Windows 11.<\/p>\n

Oni povas uzi la Linux Mint en multaj lingvoj, inter kiuj certe ne mankas la angla, \u0109ina, hispana, germana, rusa, araba kaj aliaj grandaj lingvoj, sed anka\u016d Esperanto, Maoria, latva kaj aliaj minoritataj lingvoj. Retejo de Linux Mint estas https:\/\/linuxmint.com\/.<\/u><\/a><\/p>\n

\"La

La komenca menuo de Linux Mint 21.2, kiu estas facile uzebela por uzantoj de Windows 7 kaj 10<\/em><\/p><\/div>\n

\u011cenerale mi uzas komputilon por verki artikojn, fari kalkulojn kaj grafika\u0135ojn, redakti bildojn, a\u016dskulti muzikon kaj Esperantan elsendon, spekti filmojn, retumi, adninistri retejon, komuniki alilandajn esperantistojn. En Linux mi povas fari \u0109ion, kion mi faras en Windows.<\/p>\n

Multaj distribuoj de Linux kaj programoj en Linux havas Esperantan version. Do amatoroj de Esperanto povas sperti Esperantan atmosferon kun Linux.<\/p>\n

\"Tekstverki

Tekstverki en Linux Mint<\/em><\/p><\/div>\n

\"Bildmanipuli

Bildmanipuli en Linux Mint<\/em><\/p><\/div>\n

Por komutiloj tre malnovaj, ekzemple tiuj, kiuj havas nur 2 a\u016d e\u0109 1 GB da \u0109efmemoro(j) (RAM) , oni povas provi Puppy Linux, distribuon malgrandan kaj rapidan. \u011cia retejo estas https:\/\/puppylinux-woof-ce.github.io\/.<\/u><\/a><\/p>\n

Puppy Linux estas malgranda distrbua\u0135o, kies sizo de instala dosiero estas nur 538 Megabajtoj (MB), dum tiu de Linux Mint estas 2.9 GB, kaj Windows 11 estas \u0109irka\u016d 5GB. Mi instalis \u011din en VirtualBox (programo de virtuala komputilo de kompanio Oracle).<\/p>\n

\"Puppy

Puppy Linux postulas malmulte de la komputilo<\/em><\/p><\/div>\n

Por testi \u011dian funkciadon en malpotenca komputilo, mi asignis al \u011di nur 1GB da \u0109efmemoro, sed kiom jam sufi\u0109as por samtempe retumi, verki kaj trakti bildon. Puppy Linux vere estas savilo de malnovaj komputiloj.<\/p>\n

\"Labori

Labori per komputilo kun \u0109efmemoro de nur 1 GB<\/em><\/p><\/div>\n

En komputiloj, la fiksa disko estas pli granda ol la \u0109efmemoro, sed la \u0109efmemoro estas pli rapida ol la fiksa disko. \u011cenerale, oni instalas la mastruman sistemon en la fiksan diskon. Kiam laboras komputilo, \u011di sendas la necesajn programojn kaj datumjn en la \u0109efmemoron, kio kostas certan tempon. Sed Puppy Linux povas instali kaj funkciigi la tutan mastruman sistemon en la \u0109efmemoron, kio rapidigas la funkciadon de la komputilo.<\/p>\n

Krom, oni povas instali la Puppy Linux en porteblan USB-po\u015dmemorilon, kaj en kiu oni anka\u016d povas konservi\u00a0personajn datenojn. Do vi povas kunporti \u011din kiel via persona komputilo. Laborante per alies komputilo, vi ne bezonas uzi ilian sistemon kaj ne influas iliajn personajn datenojn. Fininte la laboron, oni\u00a0povas foriri\u00a0kun sia USB-po\u015dmemorilo, lasinte neniun spuron en alies komputilo.<\/p>\n

\"Via

Via mastruma sistemo kaj personaj datenoj en malgranda USB-po\u015dmemorilo<\/em><\/p><\/div>\n

Puppy Linux ne estas la plej malgranda distrua\u0135o de Linux. Sed konsiderante samtempe sizon kaj funkcion, \u011di estas la plej ta\u016dga sistemo de Linux por malnova komputilo.<\/p>\n

A\u016dtoro: Liu Xiaozhe<\/em> (Solis<\/em> el \u0108inio)<\/p>\n

Aperinta en Monato<\/a>, februaro 2024<\/p>\n

ligiloj:
\nmastruma sistemo en Esperanto<\/a>
\nofte uzataj programoj en Esperanto<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Multaj esperantistoj estas neri\u0109aj. Ili ne volas a\u0109eti novan komputilon por siaj laboroj. Fakte, malnova komputilo ankora\u016d sufi\u0109as por ordinaraj laboroj, kiel verki artikolojn, trakti bildojn, komuniki\u011di kun alilandaj esperantistoj, kaj tiel plu, uzante komputilan sistemon Linux (Linukso). Kiom a\u011das via komputilo? Mia plej juna komputilo a\u011das pli ol 3 jarojn, kaj la plej maljuna\u2026 \u7ee7\u7eed\u9605\u8bfb Legi pli »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2044"}],"collection":[{"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2044"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2044\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/reto.cn\/php\/esperanto\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}