\u9ad8\u7ea7\u4e16\u754c\u8bed\u6559\u7a0b \u7b2c5\u8bfe<\/p>\n
ADVOKATO<\/b>: persono, kiu defendas alian en ju\u011dejo.
\nAERO<\/b>: tio, kion oni spiras.
\nANIMO<\/b>: spirito de la personeco.
\nARAN\u011cI<\/b>: meti la\u016dorde, ordigi.
\nASPIRI<\/b>: fervore celi, forte deziri.
\nATESTI<\/b>: pruvi, montri.
\nATMOSFERO<\/b>: senti\u011do de la cirkonstancoj.
\nBARBO<\/b>: hararo sur la mentono.
\nCITI<\/b>: la\u016dvorte rediri a\u016d reskribi.
\nEKSPERIMENTO<\/b>: kontrolata provo pruvi ion.
\nELOKVENTA<\/b>: povanta facile kaj flue paroladi.
\nEMBARASO<\/b>: \u011dena sento.
\nENTUZIASMO<\/b>: fervorego.
\nFERVORO<\/b>: ardo por io.
\nFESTO<\/b>: speciale aran\u011dita plezurkunveno.
\nFLUI<\/b>: facile trapasi de unu loko al alia.
\nFONDI<\/b>: starigi organizon.
\nFONTO<\/b>: origino, deveno.
\nGENIO<\/b>: elstara talentego.
\nGENTO<\/b>: popoleto.
\nHARMONIO<\/b>: agrablaj samtempaj sonoj; do: agrabla kunestado.
\nIDEALA<\/b>: perfekteca.
\nINSPIRI<\/b>: estigi stimulan senton en ies spirito.
\nINSTIGI<\/b>: kura\u011digi ion, ke li faru ion.
\nKATALOGO<\/b>: ordigita listo.
\nKLASIKA<\/b>: tradicia.
\nKODO<\/b>: sistemo de senanimaj simboloj.
\nKOLEGO<\/b>: amika kunlaboranto.
\nKOLEKTIVO<\/b>: aro da personoj kunlaborantaj.
\nKOMERCI<\/b>: profesie vendi kaj a\u0109eti.
\nKONCEPTO<\/b>: abstrakta kaj \u011denerala ideo.
\nKONGRESO<\/b>: kunveno por diskuti komunan temon.
\nKONTAKTO<\/b>: interrilato.
\nKORESPONDI<\/b>:interinter\u015dan\u011di leterojn.
\nKREI<\/b>: fari, estigi.
\nKURACI<\/b>: resanigi malsanulojn.
\nLIGI<\/b>: \u0109irka\u016d\u015dnuri, kun\u015dnuri.
\nLITERATURO<\/b>: tuto de la verkoj de unu kulturo.
\nMIRAKLO<\/b>: okaza\u0135o ne klarigebla la\u016d la fizikaj le\u011doj.
\nMISTERO<\/b>: io nekonata, nekomprenata.
\nMORALO<\/b>: konduto de la spirito.
\nNASKI<\/b>: estigi idon.
\nOFICIRO<\/b>: armea superulo.
\nORGANIZI<\/b>: detale aran\u011di ion.
\nOVACIO<\/b>: entuziasmegaj apla\u016ddoj.
\nPASTRO<\/b>: religia funkciulo.
\nPATRIOTO<\/b>: homo, kiu arde amas sian patrolandon.
\nPENTEKOSTO<\/b>: kristana festo, al kiu ligi\u011das la ideo peri miraklan interkornpreni\u011don de diverslingvuloj.
\nPOEZIO<\/b>: arto verki versa\u0135ojn.
\nPRETENDI<\/b>: aserti sian rajton pri io.
\nPROFITI<\/b>: ricevi utilon a\u016d gajnon de io.
\nPROPAGANDO<\/b> disvastigado de informoj.
\nPSIKOLOGIO<\/b>: scienco pri la homa menso.
\nREGNO<\/b>: lando kiel politika tuto.
\nRIMEDO<\/b>: tio, kio servas por atingi celon.
\nRIPETI<\/b>: denove diri a\u016d fari ion.
\nRONDO<\/b>: cirklo; societo.
\nSALONO<\/b>: \u0109ambrego.
\nSCIENCO<\/b>: sistema tuta\u0135o de konoj.
\nSENTIMENTO<\/b>: sentema animstato.
\nSIGNIFO<\/b>: figuro, kiu anstata\u016das a\u016d reprezentas abstrakta\u0135on.
\nSOLENA<\/b>: ceremonieca.
\nSOLVI<\/b>: trovi la respondon a\u016d la rimedon.
\nSONI<\/b>: a\u016ddigi.
\nSPECO<\/b>: komunkarakteriza grupo.
\nSPIRITO<\/b>: mensa a\u016d animeca tuto de la homo.
\nTALENTO<\/b>: aparta spirita kapablo.
\nTEATRO<\/b>: konstruo, en kiu oni prezentas spektaklojn.
\nTEKNIKO<\/b>: procedaro de arto a\u016d medio.
\nUNIKA<\/b>: unusola.
\nUNIVERSALA<\/b>: tutmonda, \u0109ie estanta.
\nVERKI<\/b>: krei ion, plejofte libron, per arto a\u016d scienco.<\/p>\nLEGA\u0134O<\/h1>\n
LA UNUA KONGRESO DE ESPERANTO<\/h2>\n
\u011cis 1900 kaj e\u0109 1903 Esperanto estis ankora\u016d malofte parolata escepte en Ruslando. \u011ci funkciadis anta\u016d \u0109io skribe. Multaj el \u011diaj plej agemaj propagandistoj a\u016d talentaj verkistoj en la okcidento ne kura\u011dis paroli la lingvon, \u0109ar ili neniam havis anta\u016dan okazon a\u016d sperton. Renkontoj inter diversnaciaj esperantistoj estis tiel maloftaj, ke oni citis ilin en la tiamaj gazetoj kiel gravajn aferojn.<\/p>\n
La atestoj sonas \u0109iuj simile. La unua momento estis iom embarasa kaj malrapida, la dua malpli, kaj la sekvantaj horoj alportis veran plezuron kaj pli kaj pli fluan elparolon. La kompreno \u0109iam estis klara. La grupo en Le Havre anta\u016dsentis, ke tie ku\u015das la plej granda valoro de mondlingvo. \u011ci volis organizi eksperimenton. Efektive multaj homoj scias legi unu a\u016d alian el la \u0109efaj fremdaj lingvoj por profiti libron a\u016d gazeton, sed paroli, tion povas tre malmultaj. Se do Esperanto sukcesos doni al la voja\u011dantoj a\u016d kongresanoj tiun grandan faciligon en la vivo, \u011di alportos al la homaro la solvon de plej ur\u011da problemo.<\/p>\n
Tial la grupo en Le Havre invitis kelkajn eksterlandajn esperantistojn al publikaj kunsidoj en somero 1903. La eksperimento bonege sukcesis kaj la facila parolebleco de la lingvo entuziasmigis la auskultintojn.<\/p>\n
El tiu \u0109i provo devenis la Universalaj Kongresoj de Esperanto. La grupo en Le Havre donis ideon al la aliaj marbordaj grupoj francaj kaj anglaj organizi vere internacian feston en Esperanto. \u011ci okazis la 7-an kaj 8-an de A\u016dgusto 1904. La sukceso estis tiom granda kaj la entuziasmo tiel varme vekita, ke la \u0109eestintoj proponis organizi veran kongreson en A\u016dgusto 1905. Advokato Michaux el Boulogne sur Mer promesis aran\u011di tion en sia urbo.<\/p>\n
D-ro Zamenhof mem faris la voja\u011don kun sia edzino. Anka\u016d la plej konataj esperantaj verkistoj el Varsovio: Grabowski, Kabe, Leo Belmont. Dum unu semajno fervora kolegaro \u011duis la renkonti\u011don kaj kompreni\u011don. Multaj neniam parolis Esperanton anta\u016de. \u011cia facileco kaj flueco mirigis ilin e\u0109 en propra bu\u015do.<\/p>\n
En la franca havenurbo regis atmosfero tute unika. \u0108irka\u016d la teatro Bulonja svarmis frati\u011demaj homoj. \u0108iu alparolis unu la alian kvaza\u016d bone konatojn. la mirakla pentekosta \u011dojo kaptis blankbarbulojn, junulojn, pastrojn, instruistinojn, oficirojn, kuracistojn, scienculojn a\u016d komercistojn, alkurintajn el tuta E\u016dropo. \u011cis frumateno babilis grupoj de fervoraj sidantoj en \u0109irka\u016daj restoracioj.<\/p>\n
Krom la parola sukceso, la Bulonja kongreso alportis al Esperanto ion pli: la inspiron idean kaj sentimentan. La unuan fojon oni vidis la fondinton. Liaj modesteco kaj genia spiriteco aperis al \u0109iuj per rekta kontakto. Kiam la solena malfermo kunigis \u0109iujn en teatra salonego la unuan vesperon, \u0109ies admiro kaj dankemo alflugis al tiu malalta viro, timema, iom \u011denata, kun rondaj okulvitroj kaj sa\u011da bonkoreco de patra kuracisto.<\/p>\n
Post entuziasmaj ovacioj eksonis tra 1′ subita silento lia vo\u0109o simpla kaj senpretenda: “Mi salutas vin, karaj samideanoj, fratoj kaj fratinoj el la granda tutmonda familio, kiuj kunvenis el landoj proksimaj kaj malproksimaj, el la plej diversaj regnoj de la mondo por frate premi al si reciproke la manojn, pro la nomo de granda ideo, kiu \u0109iujn nin ligas… Modesta estas nia kunveno… sed tra la aero de nia salono flugas misteraj sonoj, sonoj tre malla\u016dtaj, ne a\u016ddeblaj por la orelo, sed senteblaj por \u0109iu animo sentema: \u011di estas la sonoj de io granda, kiu nun naski\u011das…”<\/p>\n
La de Beaufront-a koncepto, ke “Esperanto estas nura lingvo kaj nenio pli” ricevis seriozan baton en Boulogne. La \u0109eestintoj komprenis, ke forta “interna ideo” inspiras la tutan aferon kiel \u011di instigis la fondinton mem. Por li mondlingvo estis ne celo, sed rimedo al kunfrati\u011do de homoj. Por multaj \u011di fari\u011dis simbolo de pli harmonia homaro.<\/p>\n
La\u016d la pure lingva vidpunkto, tiu idealismo de la esperantista movado havis grandan avanta\u011don. \u0108iuj vivantaj lingvoj posedas propran “spiriton”. Ili reprezentas ian specon de naciismo kaj parte respegulas la psikologion de unu gento. Se Esperanto restus pure vorta kodo por komercaj katalogoj a\u016d teknikaj koresponda\u0135oj, mankus al \u011di viviga kaj beliga elemento. La tuta “interna ideo” donis al \u011di animon kaj flugilojn. Esprimante aspirojn de la homaro al pli da unueco morala, \u011di kreis al si propran spiritan forton kaj donis signifon al sia ekliteraturo.<\/p>\n
La tuta anta\u016dmilita elokventado kaj poeziado en Esperanto pri la reamiki\u011do de la popoloj povas nun \u015dajni tro simpla kaj ripetema. \u011ci tamen estis la \u0109efa vivofonto por la lingvo, kiu multon \u015duldas al tiu homara blovo. Cetere la komencaj literaturo kaj patriotismo de \u0109iuj gentoj estas ankora\u016d multe pli simplaj. Tiu nova tutmondeca konscio ne povis naski\u011di kaj esprimi\u011di alimaniere ol \u0109iuj kolektivaj popolsentoj. \u011ci devis anka\u016d trapasi fre\u015dan infanecon anta\u016d ol atingi florantan junecon kaj klasikan maturecon.<\/p>\n
Prof Edmond Privat 28. Leginte la supran raporton, respondu jenajn demandojn:<\/p>\n 1. En \u0109efe kiu lando oni parolis Esperanton anta\u016d 1903? 29. Jen estas kelkaj respondoj. Skribu la faritajn demandojn:<\/p>\n 1. A\u016dgusto 1905. 30. La artikolo LA estas foje uzata anstata\u016d poseda adjektivo, ekzemple: li rompis al si la kapon (anst.: li rompis al si sian kapon)<\/span>; li formetis la jakon (anst.: li formetis sian jakon)<\/span>. En tiaj okazoj, temas pri korpoparto a\u016d pri vesto. La mano; la okulo; la nazo; la capelo; la brako; la robo; la \u015dtrumpoj.<\/p>\n<\/div>\n 31. La artikolo LA estas uzata anta\u016d singulara substantivo, kiam oni konsideras tiun substantivon ne kiel individuon sed kiel reprezentanton de sia kategorio, ekzemple: la amaso ju\u011das per okulo, kie “la amaso” signifas \u0109iujn amasojn. LA estas uzata anta\u016d plurala substantivo, kiam oni konsideras tiun substantivon kiel la tuta\u0135on de \u0109iuj samkategoriajoj, ekzemple: oni traser\u0109is la domojn en tiu strato, kiam temas nepre pri \u0109iuj domoj en tiu strato. (Oni traser\u0109is domojn en tiu strato \u2014 signifas, ke oni traser\u0109is iujn, sed ne \u0109iujn, domojn.)<\/span>.<\/p>\n Uzu tiamaniere jenajn substantivojn:<\/p>\n La afi\u015do; la benzino; la fabeloj; la frosto; la fenestroj; la katoj.<\/p>\n<\/div>\n 32. SUBSTANTIVOJ PARTICIPAJ reprezentas \u0109iam personon:<\/p>\n DemandANTO estas persono, kiu demandAS. Ili akceptas la sufikson -IN- kiam temas pri ina persono.<\/p>\n La persono, kiun mi amas, estas bela = Mia amat(in)<\/span>o estas bela.<\/p>\n La\u016d la supra ekzemplo reskribu jenajn propoziciojn, uzante kie necese substantivojn participajn:<\/p>\n 1. Policanoj kaptis la personojn, kiuj \u015dtelas. (T.e., en la momento de la kapto.)<\/span> Per la supraj ekzemploj evidenti\u011das jena regulo: la tempo esprimata per la participa fina\u0135o (estinta, estanta, estonta tempo)<\/span> estas tia en rilato al la tempo esprimata per la fina\u0135o de la \u0109efa verbo de la propozicio. Tial povas okazi, ekzemple, ke -ONTO povas -IS: la ironto dormis \u2014 \u0109ar kvankam la dormado estas pasinta en rilato al la nuna momento, kaj eble anka\u016d jam la irado, en la momento de la dormado la irado ankora\u016d ne okazis.<\/p>\n 33. Diskutu pri la temo: “Esperanto estas nura lingvo kaj nenio pli”.<\/p>\n 34. Skribu pri la temo: “Kial mi lernas Esperanton ”<\/p>\n Enhavo Anta\u016dklarigo<\/a> 01<\/a> 02<\/a> 03<\/a> 04<\/a> 05 06<\/a> 07<\/a> 08<\/a> 09<\/a> 10<\/a> 11<\/a> 12<\/a> 13<\/a> 14<\/a> 15<\/a> 16<\/a> 17<\/a> 18<\/a> 19<\/a> 20<\/a> 21<\/a> 22<\/a> 23<\/a> 24<\/a> 25<\/a> 26<\/a> 27<\/a> 28<\/a> 29<\/a> 30\u00a0\u00a0<\/a>SOLVOJ<\/a> POR PA\u015cI PLUEN<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\n(el: “Historio de la lingvo Esperanto”,
\nmallongigita)<\/span><\/p>\n<\/div>\n
EKZERCOJ<\/h1>\n
\n2. En kiu lando okazis la unua kongreso de Esperanto?
\n3. Kiaj estis la spertoj \u0109e unua renkonti\u011do kun eksterlanda esperantisto?
\n4. Kiel kontribuis la grupo en Le Havre al la progresigo de Esperanto en okcidenta E\u016dropo?
\n5. Kiun koncepton, tiam novan, havis la grupo en Le Havre pri la estonteco de la lingvo?
\n6. Kiu plej grava persono \u0109eestis la unuan kongreson?
\n7. Kial kaptis la \u0109eestantojn “ia mirakla pentekosta \u011dojo”?
\n8. De kie venis la \u0109eestantoj al la kongreso?
\n9. Kion alportis la kongreso krom parola sukceso?
\n10. Kiel aspektis la fondinto de Esperanto?
\n11. Kion signifas la esprimo “interna ideo”?
\n12. Kiel la “interna ideo” estis avanta\u011da por la esperanta movado?
\n13. Kiel la frua literaturo de Esperanto similis tiun de la nacioj?<\/p>\n<\/div>\n
\n2. Boulogne sur Mer.
\n3. Michaux.
\n4. Grabowski, Kabe, Leo Belmont.
\n5. Varsovio.
\n6. La urba teatro.
\n7. Sukceson parolan kaj idean.
\n8. El tuta E\u016dropo.
\n9. De Beaufront.
\n10. Rimedo al kunfrati\u011do de homoj.<\/p>\n<\/div>\n
\nSkribu propoziciojn, tiamaniere uzante jenajn substantivojn:<\/p>\n
\nDemandINTO estas persono, kiu demandIS.
\nDemandONTO estas persono, kiu demandOS.
\nDemandATO estas persono, kiun oni demandAS.
\nDemandATO estas persono, kiun oni demandIS.
\nDemandOTO estas persono, kiun oni demandOS.<\/p>\n<\/div>\n
\n2. Policanoj kaptis la personojn, kiuj \u015dtelis. (T.e., pli frue \u015dtelis.)<\/span>
\n3. Policanoj kaptis la personojn, kiuj \u015dtelos. (T.e., intencis iam poste \u015dteli.)
\n<\/span>4. Oni pendigis la personon, kiu murdis.
\n5. La personoj, kiuj intencis soleni, rapidis al la pre\u011dejo.
\n6. Multaj personoj, kiuj tiumomente \u0109eestis, kura\u011digis la personojn, kiuj tiumomente luktis.
\n7. Multaj personoj, kiuj tiumomente \u0109eestis, apla\u016ddis la personojn, kiuj jam finis sian luktadon.
\n8. La personoj, kiuj intencis \u0109eesti la luktadon, diskutis la personojn, kiuj intencis lukti.
\n9. La personoj, kiuj pli frue \u0109eestis la luktadon, diskutis la personojn, kiuj jam finis sian luktadon.
\n10. La personoj, kiuj tiam \u0109eestos, apla\u016ddos la personon, kiu tiumomente jam finis sian paroladon.
\n11. Advokato Michaux pridemandis la personon, kiun oni pli frue akuzis.
\n12. La persono, kiun oni intencis pendigi, pre\u011dis.
\n13. La persono, kiun oni tiumomente atakis, vigle sin defendis.
\n14. La personoj, kiuj nun \u0109asas, kaptos tamen la personon, kiun oni pli frue avertis.
\n15. La virinoj, al kiuj oni jam alparolis, rigardis kun surprizo la personon, kiun oni (pli frue)<\/span> sendis.
\n16. La personoj, kiujn oni liberigis, ne estas personoj, kiuj fu\u011dis.<\/p>\n<\/div>\n