世界语简明基础教程 第 7 课

第 7 课  分词
Leciono 7. Participoj

一、分词 Gramatiko: Participoj

通过前面所学的世界语知识,我们已经可以用世界语表达下面的意思了:

Post kiam li manĝis, li foriris por labori.(等他吃过饭后,他就出门上班去了。)

Kiam ŝi kuris en parko, ŝi vidis la instruiston.(当她在公园跑步时,她看到了老师。)

Antaŭ ol telefoni al li, mi ricevis lian retan leteron.(我正要给他打电话,我就收到了他的电子邮件。)

这几个句子没有什么语法问题,表达的也很清晰,但仔细读两遍,是不是感觉有点儿啰嗦?

是啰嗦。世界语和汉语都有些啰嗦。汉语简洁的表达方式可以是:

吃过饭,他就去上班了。

跑步时,她看到了老师。

正要打电话,我就收到了他的电子邮件。

世界语也可以像这样表达,这就需要使用分词。分词共有六个,主动分词和被动分词各三个。别担心,不复杂,很规则的,对照着动词的简单时态词尾,很容易记住。

单词简单时态:

简单时态 过去时 现在时 将来时
词尾 -is -as -os

分词:

动作 先期发生 同时发生 后期发生
主动分词 -int- -ant- -ont-
被动分词 -it- -at- -ot-

分词也可以有副词、名词和形容词的形式。改变单词的词性后缀,单词的意义和句子成分作用也就随之改变。分词副词,表示主语的动作的完成状态,起状语的作用;分词形容词,表示主语的动作状态,起定语的作用;分词名词,表示具有什么状态的人或者事物,可以作主语或者宾语。下面详细讲解:

主动分词:

-int- 表示动作已经完成:

manĝi 吃饭

manĝinte(manĝ-int-e)吃过饭后(副词):

Manĝinte, li foriris por labori.(吃过饭,他就去上班了。)分词副词,作状语。如果用复杂句子成分,可以说:Post kiam li manĝis, li foriris por labori.

manĝinta(manĝ-int-a)吃过饭的(形容词):

La manĝintaj laboristoj ripozis.(吃过饭的工人们在休息。)分词形容词,作定语。如果用复杂句子成分,可以说:Ripozis la laboristoj, kiuj jam manĝis. / Laboristoj, kiuj jam manĝis, ripozis.

manĝinto(manĝ-int-o)吃过饭的人(名词):

La manĝintoj foriris el la manĝejo.(吃过饭的人离开了餐厅。)分词名词,作主语。如果用复杂句子成分,可以说:La homoj, kiuj jam manĝis, foriris el la manĝejo.

-ant- 表示动作正在进行

danci 跳舞

dancante(danc-ant-e)正在跳舞时(副词)

Ni kantis dancante.(跳舞时,我们唱歌。/ 我们又唱又跳。)分词副词,作状语。如果用复杂句子成分,可以说:Ni kantis dum ni dancis.

dancanta(danc-ant-a)正在跳舞的(形容词)

La dancanta junulino estas japano.(那个正在跳舞的姑娘是日本人。)分词形容词,作定语。如果用复杂句子成分,可以说:La junulino, kiu dancas, estas japano.

dancanto(danc-ant-o)正在跳舞的人(名词)

La dancanto estas franco.(那个跳舞的人是法国人。)分词名词,作主语。如果用复杂句子成分,可以说:La homo, kiu dancas, estas franco.

-ont- 表示动作将要进行或没有未完成

paroli 说话,讲话,演讲

parolonte(parol-ont-e)将要演讲时(副词)

Parolonte morgaŭ, mi devas skribi la tekston .(明天要演讲,我现在写演讲稿。)分词副词,作状语。如果用复杂句子成分,可以说:Ĉar morgaŭ mi parolos, tial mi devas skribi la tekston.

parolonta(parol-ont-a)将要演讲的(形容词)

La  morgaŭ parolonta instruisto instruas Esperanton.(明天要演讲的老师是教世界语的。)分词形容词,作定语。如果用复杂句子成分,可以说:La instruisto, kiu parolos morgaŭ, insturas Esperanton.

parolonto(parol-ont-o)将要演讲的人(名词)

La parolonto venos je la dekdua horo morgaŭ. (演讲者明天12点来。)分词名词,作主语。因为说的是明天才来演讲的人,所以说 parolonto。如果用复杂句子成分,可以说:La homo, kiu parolos, venos je la dekdua horo morgaŭ.

被动分词:

与这三个主动分词词尾(-int-、-ant-、-ont-)相对应的是三个被动分词词尾,-it-、-at-、-ot-,分别表示先期发生、同时发生、后期发生被动动作。像“挨揍的”、“被批评的”、“被称赞的”和“被讨论的”这样的汉语意思表达,在世界语就可以用被动分词来表示。注意:汉语里有时省略“被”,譬如“正在讨论的问题”实际上是“正在被讨论的问题”。如果需要指明被动动作的执行者,也就是说,动作是谁做的,世界语可以用“被动分词 + de + 执行者”的形式。

-it- 表示被动动作已经完成:

kapti 抓住,捕捉

kaptite(kapt-it-e)被抓住以后(副词)

Kaptite de la polico, li diris ĉion.(被警察抓住后,他什么都说了。)分词副词,做状语。

kaptita(kapt-it-a) 已经被抓住的(形容词)

Li estas la studento kaptita de la policano.(他就是被警察抓住的那个学生。)分词形容词,做定语。

kaptito(kapt-it-o) 被抓住的人(名词)

La kaptito estas la junulo kun ruĝa vesto.(被抓住的人是那个穿红衣服小伙。)分词名词,做主语。

-at- 表示被动动作正在进行:

admiri 表扬,赞美

admirate(admir-at-e)被表扬时(副词)

Admirite, li eniris. 被称赞时,他进来了。

admirata(admr-at-a)正在被表扬的(形容词)

La admirata knabo ĝojas. 被表扬的孩子很高兴。

admirato(admir-at-o)正在被表扬的人(名词)

La admirato lernas(那个被表扬的人在学习。)

-ot- 表示动作将要完成,或还没有完成:

kapti 抓,捕捉

kaptote(kapt-ot-e)将要被抓住时(副词)

Kaptote de la knabo, la birdo forflugis.(那只鸟在被孩子抓住之前飞走了。)分词副词,做状语。

kaptota(kapt-ot-a)将要被抓住的(形容词)

La morgaŭ kaptota instruisto estas bona homo.(明天被抓的老师是个好人。)

对于世界语的分词,有两点儿要注意:

  • 分词副词和主句中动词的动作施行者必须是同一个。譬如,在句子“Manĝinte, li foririsal la kunveno.(吃过饭后,他就离家去开会了。)”中,manĝi 和 foriri 的都是同一个人。如果说“我吃过饭后,我爸爸就去开会了。”就不能用分词了,而要说 “Post kiam mi manĝis, mia patro foriris al la kunveno.”了。同样,“中午吃饭时,我朋友来了。” 也不能用分词副词,因为 manĝi 和 veni 动作的施行者不是同一个人。这句话用世界语可以说成 “En la tagmezo kiam mi manĝis, venis mia amiko.”。
  • 用什么分词副词,取决于它和主句中动作的前后关系。

前面我们学习世界语动词简单时态时,曾经讲过,-is、-as、-os 分别表示相对于说话时,已经完成、正在进行、将要进行的动作,即时态取决于和现在时间的先后关系,如:

Hieraŭ li telefonis al mi. 昨天他给我打电话了。
Li skribas retan leteron en Esperanto. 他正在用世界语写电子邮件。
Morgaŭ venos al nia urbo pakistana esperantisto. 明天一个巴基斯坦世界语者要来。

而分词词尾与时态无关,它表明的是相对于主句中动词动作的状态。完成(-int)、同时发生(-ant)、将要进行(-ont)这三个词尾,使用哪个,取决于它和主句中动词的先后关系。

Hieraŭ, aĉetinte la vortaron, mi tuj sendis ĝin al li. (昨天,一买上词典,我马上就给他寄过去了。Aĉeti的动作发生在 sendi 之前,也就是说,我完成 aĉeti的动作后,才进行 sendi的动作,所以用-int词尾。)
Morgaŭ aĉetinte la vorton, mi telefonos al vi .(明天买上词典后,我给你打电话。)虽然 telefoni 和 aĉeti 都是还未发生的动作,但因为aĉeti 发生在 telefoni 之前,所以要用 -int词尾。
Antaŭe lernante Esperanton, mi ofte laŭte  legis. (以前学习世界语时,我经常大声朗读。lerni 和 legi 的动作都是过去发生的,但因为两者是同时发生的,所以 laŭte 用 -ante词尾。

En la pasinta semajno, leginte la artikolon, li skribis al la verkanto. 上个星期,读了那篇文章,他给作者写了一封信。
En la venonta semajno, leginte la artikolon, li skribos al la verkanto. 下个星期,等他读完那篇文章,他就给作者写一封信。
在上面这两个句子里,legi 的动作,虽然一个发生在过去,一个发生在将来,但因为都是发生在 skribi 前面的,所以要用完成状态的 -int 词尾。

下面再看几个分词的例子:

Leginte mian libron, li skribis al mi. 读完我的书后,他给我写了一封信。
Mi ek-korespondis kun homoj el diversaj landoj per Esperanto, lernante tiun lingvon. 学习世界语时,我就开始和各个国家的人用这种语言通信。
Mi tre ĝojas vizitonte vian belan landon. 马上就要去你们美丽的国家了,我感到十分高兴。

Kapitate de policano li diris nenion. 被警察抓住以后他什么也没有说。
La admirata junulo estas mia lernanto. 正被表扬的年轻人是我的学生。
La vortaro aĉetota de mia instruisto por mi estas Esperanta-Ĉina. 我的老师要给我买的词典是世界语汉语词典。

Tiuj du libroj, aĉetitaj de mi en la Universala Kongreso de Esperanto, okazita en Francio, estas tre interesaj 这两本书很有趣,是我在法国举办的国际世界语大会上买的。

La gazeton Esperanto, senditan de la Universala Esperanto-Asocio, mi ricevis hieraŭ.  国际世界语协会寄来的《世界语》杂志,我是昨天收到的。

二、单词和短语  Vortlisto

-int- 表示动作已经完成
-ant- 表示动作正在进行
-ont- 表示动作将要进行
-it- 表示动作已经被完成
-at- 表示动作正在被做
-ot- 表示动作将要被做
admiri 表扬,赞美
→ admirinda 令人赞美的
alia 另外的,别的
→ alie 否则;另外地
→ aliulo 别人
→ ali-religi-ano 异教徒;不信教的人
artikolo 文章;条款
→ artikoleto 短文
asocio 协会;联合体
→ asociano 会员
→ asociiĝi 结成社团,联合起来
ĉio 一切,全部
→ ĉio-okaze 无论如何
→ ĉiopova 全能的
→ ĉio-scia 无所不知的
→ ĉiovendejo 杂货店
danci 跳舞
→ dancanto 舞蹈者
→ kun-dancanto 舞伴儿
→ dancejo 舞厅
demandi 问
→ demando 问话;问题
→ demandema 爱提问的,好奇的
→ pri-demandi 查询,审问
→ sin-demandi 自问,反复考虑
diskuti 讨论
→ diskutema 爱辩解的
do 那么;究竟
egala 相同的,一样的,一致的
→ egali 等于
→ egaligi 拉平,一视同仁
→ egaliĝi 变成一样
→ malegala 不同的,种种的
esplori 考察;探索;检查;审理
→ esploranto 调查人
→ esplorema 好研究的
→ esploranto 研究者;预审法官
→ esplor-vojaĝo 探险,考察
fakto 事实
→ fakta 事实的,事实存在的
→ fakte 实际上
flugi 飞;飞行;飞奔
→ flugilo 翅膀
→ flug-ludilo 风筝
→ al-flugi 飞来
→ de-flugi飞离
fremda 外国的;陌生的
→ fremdiĝi 变得陌生
→ fremdulo 外人,陌生人
→ fremdlando 外国
ideo 思想,理想,主意
→ ideisto 唯心主义者
→ sam-ide-ano 有共同理想和目标的人,同志
kapti 捕获,捉住,了解
→ kaptema 贪婪的
→ kaptiĝi 被捕,被抓住
→ kaptilo 捕兽器,陷阱
kial 为什么
→ kialo 原因,理由,动机
kongreso 代表大会,大会
→ kongresi 开大会,举行大会
→ kongresano 大会代表,大会参加者
korespondi 通信
→ korespondanto 通信者;记者,通讯员
laŭta 大声的,高声的
→ laŭtega 洪亮的
→ mallaŭta 小声的,低声的
lerta 熟练的,灵巧的,敏捷的
→ lertiĝi 变得灵巧,变熟练
→ lertulo 灵巧的人,能手
→ mallerta 笨拙的
→ mallertulo 笨拙的人,愚笨的人
marko 记号;商标
→ marki 做标记,做记号
mezo 中间,中心
→ meza 中间的,中等的
→ mezlernejo 中学
→ tagmezo 中午
nenio 没有什么东西;毫无价值的东西
pagi 付款,偿付
→ pago 所附款项;报酬
→ paganto 付款人
→ pagato 收款人,受款人
→ pagejo 收款处,出纳处
→ pagisto 出纳员
→ antaŭpagi 预付
→ repagi 偿还;报复
pasi 走过,通过
→ pasejo 通道,出口,隘口
→ pasanto 行人,过路人
→ pasinta 过去的,已往的
pensi 想,思考,考虑,认为
→ penso 思想,想法
→ pensema 好思考的
→ pensiga 引人深思的,发人深省的
→ pensisto 思想家
→ pensulo 思想家
→ el-pensi 想出,发明
→ el-penso 发明
→ enpensiĝi 陷入沉思
→ pri-pensi 思考
polico 警察机关;警察人员总称
→ policano,policisto 警察
→ policejo 派出所
politiko 政治;政策
→ politikisto 政治家
poŝto 邮政
→ poŝti 邮寄
→ poŝtisto 邮局职员,邮务员
→ poŝt-oficejo 邮局
→ poŝt-marko 邮票
problemo 问题
ricevi 收到,接到,得到
→ ricevanto 收件人,接受者
→ ricevilo 接收器,接收机
semajno 一星期,一周
situacio 地位,位置,处境,形势
supere 在高处,在上方;上述
→ supro 上面,顶
→ supriĝi 向上升起
→ ĝissupre 知道上面,直到顶部
→ malsupre 在下边;在下文
ŝanĝi 改变;调换;使…变形
→ ŝanĝema 动摇不定的
→ ŝanĝemulo 随风倒的人,没有主见的人
→ ŝanĝiĝi 变化,改变
→ interŝanĝi 交换,互换
teksto 文本;正文;说明文字
universala 通用的,普遍的
→ universaleco 普遍性;广泛性
→ universaligi 普及
utila 有用的,有益的,有利的
→ utilo 利益,功利
→ utileco 用处,益处
→ utiligi 利用,借助于
→ malutila 有害的,不力的
→ malutili 有害(于),对(…)有损害
→ malutilo 损害,害处,不利
→ neutila 无用的,无益的
uzi 使用
→ misuzi 误用,滥用
vendi 卖,销售
→ vendejo 市场,商店
→ vendiĝi 售出
→ vendisto 售货员
→ revendi 转售,转卖
vesti 给…穿(衣、裤、鞋、袜)
→ vesto 衣服,服装
→ alivesti 给…化妆
→ subvesto 内衣

http://reto.cn/kurso/sono/leciono07/vortolisto.mp3
(朗读:中国 妙慧)

三、对话交流 Dialogo

— Saluton, Gu Li!

— Saluton, Xiao Zhang!

— Kiam vi sendos al mi la Esperantan vortaron?

— Posttagmeze, mi iros al la librovendejo. Aĉetinte la vortaron, mi tuj poŝte sendos ĝin al vi.

— Dankon! Nun mi pagos al vi la monon por la vortaro.

— Ne, ne. Mi ne scias, ĉu estas Esperanta vortaro en la librovendejo. Pagu al mi, ricevinte la vortaron.

Bone, dankon por via helpo.

Nedankinde.

http://reto.cn/kurso/sono/leciono07/dialogo.mp3

(朗读:中国 赵文琪 Venki)

--你好,谷丽!
--你好,小张。
--你什么时候给我世界语词典?
--下午,我去书店。词典买上以后,我马上邮寄给你。
--谢谢。现在我把买词典的钱给你。
--别,别。我还不知道,书店有没有世界语词典。你收到词典再给我钱。
--好,谢谢你。
--不客气。

bunta mondo
el facebook de Everton Linhares

四、阅读理解  Legi kaj Kompreniĝi

Esperanto estas utila!

Sciinte, ke mi lernas kaj parolas Esperanton, oni ĉiam demandas, kial mi lernas Esperanton, sed ne la anglan lingvon, kiu estas“pli utila”.

Fakte, mi lernas ankaŭ la anglan lingvon, kaj mi eklernis la anglan pli diligente, sed mi parolas Esperanton pli bone ol la anglan lingvon.

Mi devis eklerni la anglan lingvon en la mezlernejo. Sed kiel plejparto de ĉinoj, mi parolas la anglan lingvon ankoraŭ malbonege, lerninte dum multaj jaroj.

Mi eklernis Esperanton en la supera mezlernejo. Komence por mi, Espreranto estas nur lingvo kun egala penso, sed nun, ĝi jam fariĝis lingvo tre utila. Kvankam mi estas mallerta je la lernado de la fremda lingvo, sed mi komencis korespondi kun alilandanoj per Esperanto, lerninte dum kelkaj jaroj. Iuj lertaj aŭ diligentaj lernantoj eĉ ekuzas Esperanton post nur kelkaj monatoj.

Nun per Esperanto, la “senutila” lingvo, mi povas diskuti la politikan situacion, esplori religian problemon, komerci kaj interŝanĝi poŝtmarkojn kun homoj el diversaj landoj. Do por mi, Esperanto estas ne nur lingvo kun bela ideo, sed ankaŭ lingvo tre utila!

大概意思

世界语是有用的!

知道我学习、会说世界语后,人们总是问,为什么我学习世界语,而不学习“更有用的”英语。

实际上,我也在学习英语,并且英语学习得更卖劲儿,但我的世界语说得要比英语好。

我在上中学时就得学习英语。但像大多数中国人一样,虽然学了多年,但我的英语还是说得很糟糕。

我是高中时开始学习世界语的。开始,对我来说,世界语就是一种具有平等思想的语言,但现,它已经成为一种十分有用的语言。虽然我在外语学习方面比较笨,但学习几年后,我就开始用世界语和各个国家的人通信。一些擅长外语学习或者勤奋学习的人,甚至学了几个月就开始使用世界语。

现在使用世界语,这种“无用的“语言,我可以和各个国家的人讨论政治形势、探讨宗教问题、做生意、交换邮票……因而对我来说,世界语不但是一种具有美好理想的语言,而且是一种十分有用的语言!

internacia lingvo por internacia reto
el https://www.pinterest.com/pin/128915608056144020

五、表达练习  Praktiki Esprimon
先把下面的世界语翻译成汉语,然后再把汉语句子用世界语表达出来。

1. La junulo iris kante. (分词:主动,同时发生,副词)
2. La lingvoj lernitaj de li estas multaj. (分词:被动,同时发生,形容词)
3. La lingvo lernota de vi estas Esperanto.(分词:被动,后期发生,形容词)
4. Lerninte Esperanton, li vizitis kelkajn eŭropajn landojn per tiu lingvo.(分词:主动,先期发生,副词)
5. Lernante en Shanghai, ŝi ekinteresiĝis pri Esperanto.(分词:主动,同时发生,副词)
6. Morgaŭ vizitonte vin, mi antaŭ-telefonos al vi.(分词:主动,后期发生,副词)
7. Hieraŭ vizitonte ŝin, mi antaŭ-telefonis al ŝi.(分词:主动,后期发生,副词)
8. La aĉetita libro de li hieraŭ estas en Esperanto.(分词:被动,先期发生,形容词)
9. La legata libro de ŝi estas en la angla lingvo.(分词:被动,同时发生,形容词)
10. La flegato estas lia patro.(分词:被动,同时发生,名词)
11. La flegata maljunulo estas ŝia patro.(分词:被动,同时发生,形容词)
12. Flegate de la sia filino, ŝi resaniĝis rapide.(分词:被动,同时发生,副词)
13. Flegante sian patron en hospitalo, ŝi renkontis sian venontan edzon.(第一个分词:主动,同时发生,副词;第二个分词:主动,后期发生,形容词)
14. Kuracitaj en la ĉina hospitalo, multaj el ili rapide resaniĝis.(分词:被动,先期发生,形容词)
15. Al ĉiuj vizitintoj ni dissendis la libreton pri Esperanto.(分词:主动,先期发生,名词)
16. La vizitonto estas japana esperantisto.(分词:主动,后期发生,名词)
17. Vizintante Germanion, mi renkontiĝis kun esperantistoj en Berlin.(分词:主动,同时发生,副词)

参考答案:

1. 那个年轻人走路唱着歌。
2. 他学习的语言很多。
3. 你们(将)要学习的语言是世界语。
4. 学了世界语后,他用这种语言游览了几个欧洲国家。
5. 在上海学习时,她对世界语产生了兴趣。
6. 明天去看你之前,我先给你打电话。
7. 昨天在去看望她之前,我提前给她打了电话。
8.昨天他买的书是世界语的。
9. 她正在看的书是英语的。
10. 被护理的人是他的父亲。
11. 被护理的老人是她的父亲
12. 在她的女儿的护理下,她很快就恢复了健康。
13. 在医院护理父亲时,她认识了她未来的丈夫。
14. 通过中国医院的治疗,他们中的很多人很快就恢复了健康。
15. 我们给所有的来访者都散发了介绍世界语的小册子。
16. 即将到访的是一位日本世界语者。
17. 访问德国时,我会见了柏林的世界语者。

返回到目录  reveni al enhavo  ·   第 8 课 动词时态的精确表达  Leciono 8

中国世界语网站绿网
Verda Reto
la ĉina esperanta retejo
http://reto.cn
http://verdareto.com

阅读次数 3,937

评论数 9 komentoj pri “世界语简明基础教程 第 7 课

  1. Idris

    老师您好!看后留言如下,{}里为有疑问处。
    -ant- 表示动作住在进行{住?或改为正}。
    Post kiam li manĝis, li foriris por labori.(等他吃过饭后,他就出门上班去了。){por后用不定式作介宾语应该也是对的,我不太清楚?我觉得改不定式为名词的好,我不一定对,因知得少,仅供老师参考}
    Antaŭ ol telefoni al li, mi ricevis lian retan leteron.(我正要给他打电话,我就收到了他的电子邮{ol 应是mi}
    Admirite, li eniris. 被称赞时,他进来了。{Admirite是否为ate}
    子“Manĝinte, li foririsal la kunveno.(吃过饭{foriris al才对}
    学习世界语时,我经常大声朗读。lerni 和 legi 的动作都是过去发生的,但因为两者是同时发生的,所以 laŭte 用 -ante词尾
    。{ante为lern的词尾才对}。
    Leginte la artikolon, li skribis al la verkanto. 读了那篇文章,他给作者写了一封信。{没见信这个词}
    Leginte la artikolon, li skribos al la verkanto. 等他读完那篇文章,他讲给作者写一封信。{讲为将。信词呢?}
    Kapitate de policano li diris nenion. 被警察抓住以后他什么也没有说。{ant不为后}
    La vortaro aĉetota de mia instruisto por mi estas Esperanta-Ĉina. 我的老师要给我买的词典是世界语汉语词典。{句尾世界语汉语的?少了词典一词}
    Dankon.

  2. Idris

    老师您好!
    我发觉我今晨对您写的下面两句中skribi后为啥没带信这个词,评论错了,请愿谅我的孤陋寡闻,今上午一查词典,才知这个词本就具有写信之义,所以无需后面再带信字,还有介词后为动词不定式充当宾语也完全可以,我今晨写时不太清楚,就写了留言。我再此更正,也求老师的原谅!
    ginte la artikolon, li skribis al la verkanto. 读了那篇文章,他给作者写了一封信。{没见信这个词,原来无需带信,完全可以,我更正)。

    篇文章,他给作者写了一封信。{没见信这个词}
    Leginte la artikolon, li skribos al la verkanto. 等他读完那篇文章,他讲给作者写一封信。{讲为将。信词呢?同理无需信这个词,因skribi本已有写信之义,我更正。}

发表评论 Afiŝi komenton

电子邮件地址不会被公开。Retpoŝtadreso ne estos publikigita.