世界语详解语法 动词与句作用

世界语详解语法

第22章  动词与句作用

句子最重要的部分是谓语,它主导全句的语法。谓语如同剧本的底稿,谓语动词的意思决定了何种作用者可以出现,并且它们要有何种作用标志。因此,为了正确地构造句子,必须很好地了解每一个动词的意思,并且知道何种作用者可以或必须出现。最重要的是,知道有关主语宾语表语的详细情况。

22.1 无主语动词

几乎每一个世界语动词都必须有主语(§10.1.1),但是,有一些动词不需要这样的作用者。它们是无主语的:

tagiĝi

  • 单独的动词限定形式足以构造完整的句子:Tagiĝis.  天亮了。Baldaŭ tagiĝos.  很快就要天亮了。

temi

  • Temi不需要主语,但是通常有表示主题的pri状语:Temas pri politiko.  说的是政治。Verŝajne temos pri ni.  很可能涉及到我们。
  • 然而,具有主题的事物可以作为主语出现:La libro temas pri matematiko.  这本书是关于数学的。

pluvi

  • Pluvis hieraŭ.  昨天下雨。Baldaŭ pluvos.  很快就要下雨了。如果某个非雨水的其他东西雨水般地落下,该事物就作为主语出现:Ĉiuspecaj demandoj pluvis sur ŝin.  各种问题全都落在她头上。Ŝtonoj pluvis sur ilin.  石头雨点般地砸向他们。(落下物不可以作为宾语出现。这句是不可能的:*Pluvis ŝtonojn sur ilin.*)

22.2 不及物动词

绝大多数动词必须有主语(§10.1.1),但是,它们当中的许多词不可以有宾语(§10.2.1)。它们是不及物动词。

morti

  • 主语是失去生命的人:En la domo de la malgranda Niko mortis lia maljuna avino.  在小尼克的家里,他年迈的祖母死掉了。

okazi

  • 主语是动作或类似事物:En Kjöge ĉiujare okazadis tre vizitata foiro.  却格城里每年都有一次热闹的集市。Kio okazis?  发生了什么事?Okazis io grava.  发生了一件重要的事。

danci

  • 主语是跳舞的人:La gejunuloj kune dancis.  年轻男女们在一起跳舞。
  • 然而,舞种偶尔可以作为宾语出现:Mi dancis valson kun li. 我和他一起跳了华尔兹舞。

22.3 及物动词

许多带主语的动词除了主语(§10.1.1)之外还可以有宾语(§10.2.1)。它们是及物动词。

vidi

  • 主语是用眼睛注意到某事物的人。宾语是被注意的事物:La knabino vidas la domon.  女孩看到房子。Ĉu vi vidis la akcidenton?  你看到那起事故了吗?

preni

  • 主语是引起动作并获取物体的人。宾语是由于获取而转移到主语的事物:Ŝi prenis teleron el la ŝranko.  她从柜子里取出盘子。

helpi

  • 主语是协助人。其任务或工作得到协助的事物可以是宾语:Ili helpis la blindulon. 他们帮助了那位盲人。
  • 也可以使用al状语来代替宾语:Eble mi povos helpi al vi.  也许我可以帮助你。

22.4 修饰性动词

修饰性动词将修饰语关联到主语或宾语上。这种修饰语被称为表语(§10.1.4)。绝大多数情况下,它没有作用标志。

esti

  • 主语是具有某种性质的事物。该性质作为表语出现:La domo estas granda.  房子很大。Mia patro estis ŝoforo.  我父亲是汽车司机。

fariĝi

  • 主语是获得某种性质的事物。该性质作为表语出现:La etoso fariĝis malbona.  气氛变差了。Li fariĝis neeltenebla.  他忍受不住了。

opinii

  • 主语是对某事物的性质持有意见的人。宾语是具有该性质的事物。该性质本身作为宾语的表语出现:Mia fratino opinias viajn klopodojn vanaj.  我姐姐认为你的努力是徒劳的。

22.5 IG动词

用后缀IG(§27.17)构成的动词永远是及物的。它们表示导致某种结果。主语永远是起因或肇因者,IG之前的词根表示结果。

如果IG动词的结果是性质状态(位置、身份…),则宾语是接受该性质、状态等的人。

lacigi

  • 宾语是变得疲劳的人:La tro multa parolado lacigas lin.  过多的演讲使他感到疲劳。La vojaĝo certe vin lacigis.  你走了这么远的路,一定是很疲倦了。Tiu ĉi medikamento estas bona, sed ĝi lacigas la uzanton.  这药很好,但是它使服药人感到乏力。

edzinigi

  • 宾语是成为妻子的人:Mi edzinigas mian filinon ne kun ia simpla nobelo.  我不把女儿嫁给某个卑微的贵族。Li edzinigis ŝin al si per la edziĝa ringo kontraŭ la volo de ŝia patro.  他违背她父亲的意愿,用结婚戒指娶她为妻。

某些IG动词,其结果是不及物的动作。这时,就从其他的不及物动词构成IG动词。这样的IG动词,其宾语就是原动词的主语。

bruligi

  • 宾语是燃烧起来的东西:Post infekta malsano oni ofte bruligas la vestojn de la malsanulo.  在传染病过后,人们常常将患者的衣服烧掉。La suda suno bruligas lian nudan kapon.  南方的太阳灼伤了他的光头。

sidigi

  • 宾语是被摆放成坐姿的人:Rapide ŝi prenis la infanon sur la brakojn kaj sidigis ĝin sur siaj genuoj.  她很快抱起孩子,把他放在膝盖上。La hundon li residigis sur la keston.  他又让狗坐到箱子上。

某些IG动词,其结果是及物的动作。这时,就从已是及物的动词上构成IG动词。使用这样的IG动词有两种方式,IG动词的宾语可以是原动词的主语,或是原动词的宾语。

sciigi

  • 宾语可以是获知某事的人:Ŝi sciigis min pri la novaĵo.  他告诉了我那个消息。
  • 宾语也可以改为所知的消息:Ŝi sciigis la novaĵon al mi.  他把那个消息告诉了我。

memorigi

  • 宾语可以是记起某事的人:Tio memorigas min pri mia infaneco.  这让我想起了我的童年。
  • 宾语也可以改为记忆中的事:Tio memorigas al mi mian infanecon.  这让我想起了我的童年。

不可以同时使用这两种可能。不可能说:*Ŝi sciigis min novaĵon.* 也不可能说:*Tio memorigas min mian infanecon.*

22.6 IĜ动词

用后缀IĜ(§27.18)构成的动词永远是不及物的。

普通的IĜ动词表示向新状态的转移。IĜ前的词根表示结果,即新状态。普通的IĜ动词的主语是进入新状态的事物。可能存在的转移肇因者通常在句中不出现。在IĜ动词上,肇因者是不受关注的。

malpuriĝi

  • 主语是变脏的人:Mia vesto malpuriĝis.  我的衣服脏了。

glaciiĝi

  • 主语是变成冰或变得冰冷的东西:La akvo glaciiĝis.  水结成了冰。

edziniĝi

  • 主语是成为妻子的人:Ĉu vi volas edziniĝi kun mi?  你愿意嫁给我吗?

从及物动词构成的IĜ动词并不涉及到结果的产生或状态的转变,而是涉及到自行发生的动作。要么不存在肇因者,要么可能存在的肇因者不受关注。IĜ动词的主语即为原动词的宾语。因此,在此类动词上IĜ用来逆转句作用。这类似于被动态(§21.5)。然而,在真正的被动态上,肇因者一定会存在,尽管可能不被提到。

detruiĝi

  • 主语是被完全损坏或拆毁的东西。不论是有人将其损坏,还是其自行损坏,这一点IĜ动词都不表示:Tiu ĉi domo detruiĝis dum la milito.  这座房子在战争中毁坏了。Ĉiuj miaj planoj detruiĝis.  我的所有计划都破灭了。
  • 原动词detrui意思是“使(完全)损坏,拆毁”:La milito detruis la domojn.  战争毁坏了那些房子。

ruliĝi

  • 主语是自转移动的东西,或是其轮子旋转移动的车辆:La veturilo ruliĝis tre rapide.  车辆迅速地行驶。
  • Ruli意思是“通过滚动某物或其轮子使其移动”:Rulu nun al mi grandan ŝtonon.  〈圣经〉今日要将大石头滚到我这里来。La vendisto rulis sian ĉaron laŭ la strato.  商贩沿街推车。

komenciĝi

  • 主语是涉及其第一部分的事物:Tiam komenciĝis la milito.  当时,战争就开始了。Lia nomo komenciĝas per “Z”.  他的名字以Z开头。
  • Komenci意思是“使…开始,着手做某事的第一部分”:Ili komencis sian vojaĝon.  他们开始了旅行。Ŝi komencis paroli.  她开始讲演。

 

 

中国世界语网站绿网
Verda Reto
la ĉina esperanta retejo
http://reto.cn
http://verdareto.com

返回世界语详解语法目录

阅读次数 139 legintoj

发表评论 Respondi

电子邮件地址不会被公开。 Retpoŝta adreso ne estos publikigita.