世界语快速入门第14课 – 绿网 Verda Reto

世界语快速入门
Rapida Kurso de Esperanto por ĉinaj komencantoj

第14课
Leciono 14

世界语词法基础知识
Baza Gramatiko de Esperanto

动作时态的精确表达

通过本教程前面内容的学习，我们已经学会了用语法词尾 -is、-as、-os 表达动作和状态的时间。例如，

Hieraŭ li legis tiun libron.
昨天他读了那本书。
Mi estas ĉina esperantisto.
我是中国世界语者。
Ŝi revenos al Japanio morgaŭ.
她明天回日本。

日常一般就使用这三种简单时态。

右边注释

———————————————

但有时需要叙述更复杂、更精准的动作时间和状态。例如，不是简单的过去的动作、现在的动作、将来的动作，而是像过去正在进行的动作、现在将要进行的动作、将来已经完成的动作。例如，

昨天你给我打电话时，我正要去上班。上班，过去将要进行的动作，那用过去时还是将来时？
下个月你来北京时，我已经回加拿大了，所以我们无法见面了。回，将来已经完成的动作，用将来时还是过去时？

右边注释

———————————————

世界语可以用两种方式表达比较精确的动词时态和状态。

———————————————

系词 esti + 动词形容词组合。其中 esti 表示动作或状态的时间（-is 过去、-as现在、-os 将来），动词形容词表示在当时动作或状态的阶段，不管是过去、现在还是将来的动作或状态，只要已经完成就使用 -int、-ita，正在进行的就使用 -anta、-ata，还没有完成或将要发生的就用 -onta、-ota。例如，

什么是动词形容词？动词形容词的词缀是什么？如果忘记了，请复习一遍上一课。

———————————————

Hieraŭ kiam vi telefonis al mi, mi estis leganta la gazeton. 昨天你给我打电话时，我正在看那本杂志。（estis -anta 过去正在发生的动作）

Hieraŭ kiam vi telefonis al mi, mi estis leginta la gazeton. 昨天你给我打电话时，我已经看（读）过那本杂志了。（estis -inta 过去已经发生、过去已经完成的动作）

Hieraŭ kiam vi telefonis al mi, mi estis legonta la gazeton. 你给我打电话时，我正要看（阅读）那本杂志。（estis -onta 过去将要进行的动作）

在上面三个句子中，因为描述的是过去的事情，所以用 estis；leginta 表示当时动作已经完成，leganta 表示当时动作正在进行，legonta 表示当时动作将要进行。

右边注释

———————————————

Li estas manĝanta. Sed li estas ironta al la lernejo. 他现在正在吃饭，但他马上就要去学校了。（estas -anta 现在正在进行的动作。estas -onta 现在将要进行的动作。）

Morgaŭ kiam vi revenos, mi estos fluginta al Koreio. 明天你回来时，我就已经飞往韩国了。因为是发生在明天的事，所以用 estos；因为表明的是已经完成的动作，所以用 fluginta。（estos -inta 将来已经完成的动作。）

右边注释

———————————————

以上是主动语态的动词精确时态的表达形式。下面是被动语态的动词精确时态的表达形式。两者结构相同，只不过在被动语态的动词精确表达中，与系词 esti 搭配的主动状态动词形容词换成了被动状态的动词形容词。例如：

La libro estis ricevita hieraŭ. 书昨天就已经（被）收到了。\ 昨天就已经收到书了。（estis -ita 过去已经完成的动作。被动语态。）

La domo estas konstruata. 房子正在（被）建设当中。（estas -ata 现在正在进行的动作。被动语态。）

La gazeto estos ricevita morgaŭ. 杂志明天就能收到了。（estos -ita 将来已经完成的动作。被动语态。）

Liaj libroj povas esti eldonitaj nur en alia lando. 他的书只能在其它国家出版。
因为 povi 已经使用现在时词尾 -as 了，所以后面的 esti 使用原形。

注意，被动语态句子中，汉语经常省略”被“字。

因为 libro 是复数，所以 eldonita 也要用复数。

—————————

在世界语的被动语态中，用介词 de 引导出施行动作的人或物，例如：

Kritikite de la instruisto, li ploris.
被老师批评后，他哭了。

Mi ricevis la libron senditan de li.
我收到了他寄给我的书。

Morgaŭ ŝi estos laŭdita de instruisto en la lernejo.
昨天在学校，她将被老师表扬。

Hieraŭ ŝi estis laŭdita de instruisto en la lernejo.
昨天在学校，她被老师表扬了。

右边注释

———————————————

动词时态的精准表达，结构比较笨重，所以日常更常见的是动词的简单时态。简单时也可以态借助于副词等比较精准地描述动作的时间或状态。

右边注释

———————————————

1. 直接使用简单时态

有时副词也不是必须的，只用简单时态即可。例如，
Mi estas lernanta Esperanton.
可以说成：
Mi lernas Esperanton.
我在学习世界语。

右边注释

———————————————

2. 副词 + 动词简单时态

如果需要，可用使用副词+动词简单时态的方法进一步确定动词的精确时态，即简单时态的动词前面加上jam、ĵus、post kiam、antaŭ ol 等词或者词组来确定动作的完成状态。其中，动词简单时态的词尾表示动作发生的时间（过去、现在、将来），副词表示在当时的状态（已经完成、同时发生、将要发生）。例如，

Kiam mi renkontis lin en Francio, li estis verkanta libron pri Islamo en Eŭropo.
表达的是过去正在发生的动作，用简单时态，可用表达为：
Kiam mi renkontis lin en Francio, li tiam ĝuste verkis libron pri Islamo en Eŭropo.
我在法国见到他时，他正在写一本关于伊斯兰教在欧洲的书。

Kiam mi renkontis lin en Francio, li estis verkinta la libron pri Islamo en Eŭropo.
表达的是过去已经完成的动作，用简单时态，可用表达为：
Kiam mi renkontis lin en Francio, li jam verkis la libron pri Islamo en Eŭropo.
我在法国见到他时，他已经写完了那本关于伊斯兰教在欧洲的书。

Kiam mi renkontis lin en Francio, li estis verkonta libron pri Islamo en Eŭropo.
我在法国遇到他时，他正要写一本关于伊斯兰教在欧洲的书。表达的是过去将要进行的动作，用简单时态，可用表达为：
Kiam mi renkontis lin en Francio, li intencis verki libron pri Islamo en Eŭropo.

右边注释

———————————————

3. 也可以将被动语态转换为主动语态的简单时态，来替代被动语态的精确动作时态。

La lernanto estas laŭdata de instruisto.
那个学生正在被老师表扬。
用简单时态，可以表达为：
Instruisto laŭdas la lernanton.
老师正在表扬那个学生。

右边注释

————————

语言实践

复杂时态转简单时态

Antaŭ semajno mi estis sendinta la vortaron al la franca esperantisto.
简化为：
Antaŭ semajno mi jam sendis la vortaron al la brazila esperantisto.
一个星期前我就把词典寄给那位法国世界语者了。

Hieraŭ kiam mi revenis, ŝi estis interparolanta kun irana esperantisto.
可简化为：
Hieraŭ kiam mi revenis, ŝi interparolis kun irana esperantisto.
昨天我回来时，她正在与一位伊朗世界语者交谈。

En la pasinta monato, kiam li estis ironta al Usono, li telefonis al mi petante telefonajn numerojn de la lokaj esperantistoj.
可简化为：
En la pasinta monato, antaŭ ol li iris al Usono, li telefonis al mi por peti telefonajn numerojn de la lokaj esperantistoj.
En la pasinta monato, kial li intencis iri al Usono, li telefonis al mi por peti telefonajn numerojn de la lokaj esperantistoj.
上个月他去美国之前，给我打了个电话，要当地世界语者的电话号码。

Post kiam vi estos lerninta Esperanton, vi povos interŝanĝi penson kun homoj el diversaj lokoj en la mondo.
可表达为：
Post kiam vi lernos Esperanton, vi povos interŝanĝi penson kun homoj el diversaj lokoj en la mondo.
以后等学会了世界语，你就可以和世界各地的人交流思想了。

—————-

下面分散到各课，-ig -iĝ

2、将动词转换成主动语态。
在世界语的词缀中，有两个词形相近、容易混淆、使用频率又比较高的后缀，即 -ig 和 -iĝ。
-ig 是使其他东西变成词根的状态的意思，所以后面肯定跟宾语，譬如：
verda 绿色的 → verdigi 使…变成绿色，绿化…：
Ni verdigis la monton. 我们绿化了那座山。
bela 美丽的 → beligi 使…变美，美化…：
La konstruantoj beligas nian urbon. 建设者正在美化我们的城市。
bona 好的 → bonigi 使…变好，改善…：
Oni bonigis la vivon de kamparanoj.
人们改善了农民的生活。
alta 高的 → altigi 提高…：
Altigu nian lingvan nivelon! 要提高我们的语言水平！
-iĝ 是表示某种东西自身变成词根状态的意思，所以后面肯定不能跟宾语，譬如：
verda 绿色的 → verd-iĝi 变成绿色，绿化：
La monto verdiĝis. 那座山绿化了。
bela 美丽的 → beliĝi 变美，美化：
Nia urbo beliĝas. 我们的城市正在美化。
bona 好的 → boniĝi 变好，改善：
La vivo de kamparanoj boniĝis. 农民的生活改善了。
alta 高的 → altiĝi 提高：
Altiĝis nia lingva nivelo. 我们的语言水平提高了。
因此，由于词缀 -iĝ 的意义和作用，我们可以用它来把一个由他人实施的被动语态的动作，转化成一个自身的动作。譬如：
Antaŭ dudek jaroj, la monto apud nia urbo estis verdigita de urbanoj.
二十年前，我们城市旁边的山包被市民们绿化了。
Antaŭ dudek jaroj, la monto apud nia urbo verdiĝis.
二十年前，我们城市旁边的山包绿化了。
也可以用 urbanoj 做主语：
Anataŭ dudek jaroj, urbanoj verdigis la monton apud nia urbo.
二十年前，市民们绿化了我们城市旁边的山包。
Domoj antaŭ la arbaro estas malkonstruataj.
树林前面的房屋被拆除了。
Domoj antaŭ la arbaro malkonstruiĝas.
树林前面的房屋拆除了。
Oni malkonstruas la domojn antaŭ la arbaro.
人们拆除了树林前面的房屋。